Charles Peter Wuorinen (ur. 9 czerwca 1938 w Nowym Jorku, zm. 11 marca 2020 tamże) – amerykański kompozytor, pianista, dyrygent i pedagog fińskiego pochodzenia; laureat muzycznej nagrody Pulitzera w 1970.
Życiorys Zaczął komponować już w wieku pięciu lat. W 1954 otrzymał nagrodę dla młodego kompozytora ufundowaną przez Filharmonię Nowojorską. Studiował kompozycję na Uniwersytecie Columbia pod kierunkiem Otto Lueninga, Vladimira Ussachevsky’ego i , uzyskując w 1963 tytuł Master of Arts.
W 1962 wspólnie z flecistą i klarnecistą założył Group for Contemporary Music. Był to jeden z najbardziej prestiżowych amerykańskich zespołów zajmujących się wykonawstwem nowej muzyki kameralnej; działał przez 30 lat promując nową generację wykonawców, a ponadto zamawiał i dawał prawykonania setek nowych kompozycji.
Wuorinen występował również jako pianista koncertowy oraz dyrygent dzieł własnych i repertuaru muzyki współczesnej. Współpracował ze słynnymi orkiestrami, takimi jak Cleveland Orchestra, Chicagowska Orkiestra Symfoniczna, Filharmonia Nowojorska, , i . W latach 1985–1989 organizował i prowadził serię koncertów zatytułowanych „New and Unusual Music” („Nowa i niezwykła muzyka”), prezentując dzieła tak różnych kompozytorów, jak Elliott Carter, Lou Harrison, George Perle, Steve Reich i Morton Feldman.
Wygłaszał odczyty na uniwersytetach w całych Stanach Zjednoczonych i za granicą. W latach 1971–2004 wykładał na Uniwersytecie Columbia, Princeton, Yale’a, Rutgersa, Iowa, Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego i Uniwersytecie Stanu Nowy Jork w Buffalo oraz w Manhattan School of Music i w Bostonie.
Nagrody i wyróżnienia Jeszcze jako student Uniwersytetu Columbia otrzymał trzykrotnie (1958, 1959, 1961) i czterokrotnie nagrody (1959, 1961–1963), co nie zdarzyło się nigdy przedtem, ani potem. Był najmłodszym kompozytorem wyróżnionym nagrodą Pulitzera. Otrzymał ją w 1970 za utwór elektroniczny Time’s Encomium. W 1994 był finalistą tejże nagrody, wyróżnionym za utwór Microsymphony.
Dwukrotnie był stypendystą Guggenheima (1968, 1972). W 1985 Wuorinen otrzymał Nagrodę MacArthurów. W latach 1985–1989 był kompozytorem rezydentem w . W 1990 przebywał w Rzymie jako stypendysta . Był członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury oraz Amerykańskiej Akademii Sztuki i Nauki.
Twórczość W początkowym okresie twórczości utwory Wuorinena były mocno schromatyzowane i serialne. Później jego styl zdeterminowało rozwinięcie teorii Miltona Babbitta, poddające serializacji całość struktury utworu, wraz z jego formą. Łączył także rytmiczną żywiołowość Igora Strawinskiego z atonalnym językiem Arnolda Schönberga, godząc i rozszerzając idiomy obu tych kompozytorów. Podkreślał przy tym, że to Strawinskiemu zawdzięcza najwięcej pod względem dźwiękowego i artykulacyjnego kształtowania struktur. W 1974 wdowa po Strawinskim wyraziła zgodę na wykorzystanie przez Wuorinena niekompletnych szkiców pozostawionych przez jej męża. Rok później Wuorinen złożył swojemu mistrzowi hołd, komponując na ich podstawie A Reliquary for Igor Stravinsky (1975) – niezwykły utwór na orkiestrę, z przejmującym lamentem w części środkowej.
Pod koniec lat 70. Wuorinen zaczął upraszczać swój styl. Odrzucił serializm na rzecz większej otwartości i swobody stylistycznej bliskiej tendencjom postmodernistycznym. Inspirował się chorałem gregoriańskim i nawiązywał wprost do muzyki dawnej.
Jest autorem ponad 250 bardzo zróżnicowanych kompozycji, których cechą wspólną jest wirtuozeria, nowatorski projekt formalny i żywiołowość. Komponował utwory orkiestrowe (w tym symfonie i koncerty), kameralne, fortepianowe oraz na głos i fortepian, a także utwory wokalne, sceniczne (opery i balety) oraz utwory elektroniczne i elektroakustyczne.
Opublikował teoretyczną pracę Simple Composition (Nowy Jork, 1979), z której korzystają studenci kompozycji na całym świecie. Pisał także dla specjalistycznego czasopisma „Perspectives of New Music”.
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Kompozytorzy XXI wieku Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy operowi Kategoria:Amerykańscy pianiści Kategoria:Amerykańscy dyrygenci Kategoria:Amerykańscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Columbia Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Columbia Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Yale Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera Kategoria:Członkowie Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2020