Franciszek Władysław Joniak pseud. „Nowina” (ur. 4 czerwca 1894 w Boryniczach, zm. 1 lutego 1921 w Rajczy) – kapitan Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Marcina (kolejarza) i Michaliny z domu Grabowskiej. Absolwent lwowskiego gimnazjum, podczas nauki w którym wstąpił do IV Lwowskiej Drużyny Skautowej. Od 1911 należał do Polskich Drużyn Strzeleckich, uzyskując w nich stopień plutonowego.

Po wybuchu I wojny światowej, jako student III roku filozofii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, 6 sierpnia 1914 zaciągnął się w szeregi Legionów Polskich i otrzymał przydział do 1 pułku piechoty. We wrześniu 1914 dowodził I plutonem 4 kompanii w I batalionie tegoż pułku. Od stycznia do końca maja 1915 przebywał na leczeniu w Cieplicach i Merano. Następnie, już w randze sierżanta, został przeniesiony na stanowisko dowódcy I plutonu w 2 kompanii 5 pułku piechoty w składzie I Brygady. Wyróżnił się 1 października 1915 podczas bitwy pod Stowygorożem, a ponadto dowody męstwa wykazał podczas bitwiy pod Kostiuchnówką (4–5 lipca 1916), odpierając ataki Rosjan. Za czyny te, został pośmiertnie odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:

Nadanie to zostało następnie potwierdzone dekretem Wodza Naczelnego marszałka Józefa Piłsudskiego L.12845 z 17 maja 1922 (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 6 stycznia 1923). Z dniem 1 stycznia 1917 został awansowany do stopnia chorążego. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) i dezercji z armii cesarskiej działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, zajmując stanowisko szefa sztabu okręgu.

Pod koniec listopada 1918 wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego i w czasie wojny polsko-ukraińskiej, uczestniczył w obronie Lwowa. Mianowany podporucznikiem z dniem 17 grudnia 1918. W wyniku orzeczenia komisji lekarskiej miał w kwietniu 1920 przejść do rezerwy, co jednakże nie nastąpiło. W lipcu 1920 został przeniesiony do 4 pułku strzelców podhalańskich, w którego szeregach wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, awansując w październiku 1920 do rangi kapitana piechoty, ze starszeństwem od dnia 1 kwietnia tegoż roku. Od końca 1920 leczył się na gruźlicę w sanatorium w Rajczy koło Żywca. Tam też zmarł i spoczął na miejscowym cmentarzu w kwaterze legionistów.

Franciszek Joniak nie zdążył założyć rodziny. Miał brata Jana.

Zarządzeniem prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego z dnia 20 grudnia 1932 roku został, za pracę w dziele odzyskania niepodległości, odznaczony pośmiertnie Krzyżem Niepodległości.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6576 – pośmiertnie, 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 20 grudnia 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Polacy w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze III Brygady Legionów Polskich Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1921