Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza, nazwa skrócona Instytut Narutowicza (d. Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego) – państwowa instytucja kultury działająca w obszarze historii i dziedzictwa Polski, w tym w szczególności dorobku polskiej myśli społeczno-politycznej.
Działalność Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego (2020–2024) Utworzenie Instytutu dedykowanego studiom nad dziedzictwem myśli narodowej oraz chrześcijańsko-demokratycznej, któremu patronować będą Roman Dmowski oraz Ignacy Jan Paderewski, minister Gliński zapowiedział podczas konferencji prasowej 3 lutego 2020. Został on powołany 17 lutego 2020 przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego. Do zakresu działalności Instytutu należało: realizacja polityki pamięci w zakresie historii i dziedzictwa Polski, w tym dorobku polskiej myśli społeczno-politycznej, ze szczególnym uwzględnieniem myśli narodowej, katolicko-społecznej i konserwatywnej; tworzenie podstaw naukowych dla rozwoju wiedzy o historii i dziedzictwie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej; upowszechnianie wiedzy o historii i dziedzictwie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej; prowadzenie badań nad historią i dziedzictwem Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej; inspirowanie, wspieranie i upowszechnianie zjawisk w nauce, kulturze i sztuce nawiązujących do dziedzictwa polskiej historii. W 101. rocznicę podpisania traktatu wersalskiego Instytut zorganizował uroczystości w hołdzie jego polskich sygnatariuszy i swoich patronów – Romanowi Dmowskiemu oraz Ignacemu Janowi Paderewskiemu, w których udział wziął prezydent Andrzej Duda. Z okazji 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej przygotował konferencję naukową poświęconą roli Kościoła oraz generałów Tadeusza Rozwadowskiego i Józefa Hallera, w której uczestniczył m.in. wicepremier Piotr Gliński, a także uroczystość oddania hołdu Rozwadowskiemu i Hallerowi pod okolicznościowymi tablicami pamiątkowymi. W sierpniu 2020 IDMN przeprowadził pod patronatem ministra edukacji narodowej Szkołę Letnią dedykowaną przyszłym i obecnym nauczycielom.
W latach 2020–2024 Rada Programowa IDMN posiadała następujący skład: prof. Stanisław Gebhardt – przewodniczący Marian Barański dr Ewa Katarzyna Czaczkowska Michał Drozdek prof. Marian Marek Drozdowski dr Aleksander Jabłoński Marek Jurek prof. Krzysztof Kawalec dr Wojciech Kozłowski prof. Zbigniew Krysiak dr Jolanta Niklewska prof. Janusz Odziemkowski prof. Mieczysław Ryba ks. dr hab. Robert Skrzypczak dr hab. Wojciech Turek W latach 2020–2024 funkcję dyrektora instytutu sprawował Jan Żaryn. Zastępcą dyrektora był prof. Paweł Skibiński. Od kwietnia 2024 p.o. dyrektora Instytutu był dr hab. Adam Leszczyński, w kwietniu 2025 został dyrektorem tej instytucji.
Nieprawidłowości w działalności instytutu Raport Najwyższej Izby Kontroli opublikowany w maju 2024 r. stwierdził nieprawidłowości w wydatkowaniu środków Funduszu Patriotycznego, którego operatorem był Instytut Dmowskiego. Dotacje przyznawane były z naruszeniem zasad, faworyzując organizacje narodowo-katolickie (w tym celu zmieniano punktację, dokonywano korekty wniosków). Według raportu były dyrektor tej instytucji Jan Żaryn część środków rozdał samodzielnie bez żadnego uzasadnienia. Ogółem w ciągu trzech lat przyznano w ten sposób 74 mln złotych, w tym 40 mln na zakup nieruchomości.
Instytut Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza (od 2024) W 2024 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bartłomiej Sienkiewicz zapowiedział także zmianę formuły instytutu, który ma zająć się badaniem i monitorowaniem politycznych ekstremizmów, a za nowego patrona przyjąć Gabriela Narutowicza. W czerwcu 2024 decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hanny Wróblewskiej instytut zmienił nazwę oraz otrzymał nowy statut. Do zakresu działalności Instytutu należy:
realizacja polityki pamięci w zakresie historii i dziedzictwa Polski, w tym w szczególności dorobku polskiej myśli społeczno-politycznej; tworzenie podstaw naukowych dla rozwoju wiedzy o historii i dziedzictwie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej; upowszechnianie wiedzy o historii i dziedzictwie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej prowadzenie badań nad historią i dziedzictwem Polski, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej myśli społeczno-politycznej; inspirowanie, wspieranie i upowszechnianie zjawisk w nauce, kulturze i sztuce nawiązujących do dziedzictwa polskiej historii.
Przypisy Dz. Urz. MKDiN r. 2024 poz. 74.
Dz. Urz. MKDiN r. 2024 poz. 73.
Bibliografia
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Instytutu Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza Oficjalna strona Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego
Kategoria:Polskie instytucje kultury