Polski Kontyngent Wojskowy w Iraku (PKW OIR Irak, PKW Irak) – wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do wsparcia wielonarodowej koalicji prowadzącej działania zbrojne przeciwko Państwu Islamskiemu poprzez szkolenie lokalnych sił bezpieczeństwa w Iraku od 2016 roku.

PKW OIR Irak na przestrzeni lat nosił następujące oficjalne nazwy: 2016–2017: Polski Kontyngent Wojskowy w operacji Inherent Resolve w Republice Iraku, Jordańskim Królestwie Haszymidzkim oraz Państwie Kuwejt (PKW OIR Irak), 2017–2018: Polski Kontyngent Wojskowy w działaniach Globalnej Koalicji w Republice Iraku, Jordańskim Królestwie Haszymidzkim oraz Państwie Kuwejt (PKW OIR Irak), od 2018: Polski Kontyngent Wojskowy w Republice Iraku, Jordańskim Królestwie Haszymidzkim, Państwie Katar oraz Państwie Kuwejt (PKW Irak).

Historia Protesty społeczne w Syrii, prowadzone na fali tzw. Arabskiej Wiosny od stycznia 2011, w przeciągu następnych miesięcy przerodziły się w zbrojne powstanie, wymierzone przeciwko rządom Baszszara al-Asada. Rozpoczęło to wieloletnią wojnę domową, w którą w 2014 włączyło się Islamskie Państwo w Iraku i Lewancie. Opanowało znaczne tereny na wschodzie Syrii i przeprowadziło ofensywę w północno-zachodnim Iraku. W reakcji w sierpniu 2014 koalicja międzynarodowa, w skład której weszły m.in. Stany Zjednoczone Ameryki oraz państwa europejskie i muzułmańskie, podjęła decyzję o interwencji zbrojnej.

W czerwcu 2016 Rada Ministrów pod kierownictwem Beaty Szydło podjęła decyzję o wsparciu wojskowym koalicji i wysłaniu na Bliski Wschód dwóch zgrupowań wojskowych (wydzielonych przez Siły Powietrzne i Wojska Specjalne): PKW OIR Kuwejt – zespół lotniczy, w skład którego wchodziły 4 myśliwce wielozadaniowe General Dynamics F-16 Fighting Falcon oraz do 150 żołnierzy z 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego (oraz innych jednostek) stacjonujących w Kuwejcie. PKW OIR Irak – Zespół Wojsk Specjalnych, liczący 60 żołnierzy.

Kontyngent został wysłany do Iraku już w dniu wejścia w życie postanowienia o użyciu, tj. 20 czerwca 2016. Zadania komandosów polegają na doradztwie i szkoleniu sztabów i pododdziałów irackich sił specjalnych (Wojska Specjalne prowadziły już analogiczne działania w ramach poprzedniego PKW Irak oraz PKW Afganistan).

Na szczycie NATO w Warszawie, zorganizowanym 8–9 lipca 2016 r. przywódcy państw Sojuszu Północnoatlantyckiego zdecydowali o wsparciu rządu irackiego w procesie odbudowy armii w postaci misji szkoleniowej NATO Training Capacity Building in Iraq (NTCB-I), która rozpoczęła działalność w styczniu 2017. We wrześniu 2017 Polska dołączyła do NTCB-I, obejmując wiodącą rolę w szkoleniu irackich techników i logistyków w obsłudze poradzieckiego sprzętu wojskowego – skierowany został mobilny zespół treningowy, który dołączył do PKW OIR Irak. Łącznie polski kontyngent liczył łącznie ok. 130 żołnierzy i pracowników wojska (Zespół Wojsk Specjalnych także został zwiększony liczebnie) i dodatkowo 10 na terenie Polski w ramach odwodu.

Rozwój sytuacji w Iraku wymagał dalszej rozbudowy PKW OIR Irak – już w postanowieniu Prezydenta RP z 29 czerwca 2018 r. limit został ustalony na poziomie 350 żołnierzy i pracowników wojska. We wrześniu 2018 r. do polskiego kontyngentu dołączył Zespół Lotniczy, w skład którego wszedł jeden samolot transportowy CASA C-295M z obsługą z 8 Bazy Lotnictwa Transportowego oraz żołnierze innych służb. Stałe miejsce stacjonowania zespołu stanowi Baza lotnicza Ahmad al-Dżabir, skąd wykonuje on loty transportowe na rzecz sił kolacji międzynarodowej (w tej samej bazie w latach 2016–2018 stacjonował też Zespół Lotniczy PKW OIR Kuwejt, który zakończył misję w czerwcu 2018 r. i w przeciwieństwie do Zespołu Lotniczego PKW OIR Irak pod względem prawnym i dowodzenia stanowił oddzielny kontyngent wojskowy). Po restrukturyzacji liczebność kontyngentu wynosiła ok. 150 żołnierzy.

W październiku 2018 r. misja NATO Training Capacity Building in Iraq została zastąpiona przez NATO Mission in Iraq (NMI). W ramach wsparcia na przełomie 2018 i 2019 Polska skierowała do Iraku kolejną grupę żołnierzy: pluton inżynieryjny (do jego zadań należy odbudowa i rozbudowa bazy wojsk koalicyjnych oraz wsparcie inżynieryjne) oraz personel do NMI (zespół doradczy z plutonem ochrony). Liczebność kontyngentu wzrosła do około 250 osób trzonu kontyngentu (bez zespołu Wojsk Specjalnych). W kolejnych latach był zmniejszany i w 2025 liczył ok. 175 żołnierzy.

Zadania SZ RP ograniczają się do wsparcia operacji koalicyjnej poprzez szkolenie irackich sił bezpieczeństwa, nie obejmują bezpośredniego zaangażowania bojowego przeciwko bojownikom państwa islamskiego lub innych grup.

3 stycznia 2020 w amerykańskim ataku z powietrza na lotnisku w Bagdadzie zginął irański generał Ghasem Solejmani. W ramach odwetu 7 stycznia Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej przypuścił atak rakietowy na bazy koalicyjne w Iraku: Al-Asad (gdzie stacjonuje m.in. polski pluton inżynieryjny) oraz Irbil (gdzie przebywała grupa polskich instruktorów). Nikt nie ucierpiał, ale w rezultacie narastającego kryzysu misja NATO i wszystkie jej działania zostały czasowo zawieszone, natomiast w Polsce pojawiły się głosy ze strony opozycji o wycofaniu polskich żołnierzy z Iraku. Polskie władze podjęły jednak decyzję o pozostawieniu kontyngentu wojskowego.

28 lutego 2026 roku nastąpił atak Izraela i USA na Iran, w wyniku którego doszło do eskalacji konfliktu na Zatokę Perską i Bliski Wschód. Ze względu na zagrożenie dla personelu Misja NATO w Iraku została tymczasowo zawieszona, a żołnierze i pracownicy cywilni zostali ewakuowani. Większość PKW wróciła do Polski 20 marca 2026, zespół Wojsk Specjalnych pozostał na terenie Jordanii i kontynuuje realizację zadań oraz utrzymuje ciągłość działań PKW w rejonie operacyjnym.

Struktura organizacyjna Struktura organizacyjna do 2024: Dowódca PKW elementy podległe Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve Zespół Wojsk Specjalnych (elementy w Iraku i Jordanii) Zespół Lotniczy (Baza lotnicza Ahmad al-Dżabir→Port lotniczy Al Asad i element w Katarze) – od 2018 zespół wsparcia (Baza lotnicza Ahmad al-Dżabir→Port lotniczy Al Asad) – od 2018 pluton inżynieryjny (Port lotniczy Al Asad) – od 2019 elementy podległe NATO Mission in Iraq Mobilny Zespół Treningowy (At-Tadżi) – od 2017 zespół doradczy (At-Tadżi) – od 2019 pluton ochrony (At-Tadżi) – od 2019 oficerowie w HQ NMI (At-Tadżi) – od 2019 elementy wykonujące zadania na rzecz PKW zespół łączności – od 2018 zespół dowodzenia – od 2018 Narodowy Element Wsparcia (NSE) – od 2018

Czas trwania oraz dowódcy poszczególnych zmian:

Zmiana Początek Koniec Dowódca Wystawiająca I 20.06.2016 2017 płk Mieczysław Bieniek WS II 2017 2017 WS III 2017 2018 ppłk Artur Kozłowski WS IV 2018 2018 WS V 2018 28.02.2019 ppłk Rafał Wyszyński WS VI 28.02.2019 07.09.2019 płk Mariusz Janikowski 12 DZ: 12 BZ VII 07.09.2019 27.03.2020 płk Marcin Adamski 12 DZ: 7 BOW VIII 27.03.2020 14.11.2020 płk Artur Standio 12 DZ: 2 BZ IX 14.11.2020 27.05.2021 płk Mirosław Bodnar 12 DZ: 8 pplot X 27.05.2021 28.11.2021 płk Michał Kuraczyk 12 DZ: 7 BOW XI 28.11.2021 01.06.2022 płk Jacek Cichosz 12 DZ: 2 BZ XII 01.06.2022 07.12.2022 płk Roman Brudło 12 DZ: 5 pa XIII 07.12.2022 12.06.2023 płk Grzegorz Parol 12 DZ: 8 pplot XIV 12.06.2023 07.12.2023 płk Jarosław Mosur 12 DZ: 7 BOW XV 07.12.2023 19.06.2024 płk Mariusz Janikowski 12 DZ: 5 pa XVI 19.06.2024 12.12.2024 płk Mariusz Miszczak 12 DZ: 8 pplot XVII 12.12.2024 08.06.2025 płk Rafał Dąbrowski WS XVIII 08.06.2025 06.12.2025 płk Krzysztof Til WS ppłk Rafał Greń XIX 06.12.2025 25.06.2026 płk Edward Stano WS XX 25.06.2026 ppłk Artur Gryszko WS

Odznaczenia za udział w kontyngencie

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie kontyngenty wojskowe Kategoria:Siły Powietrzne Kategoria:Wojska Specjalne Kategoria:Państwo Islamskie Kategoria:Historia Iraku Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 2016