WandaVision – amerykański serial dramatyczny z 2021 roku na podstawie komiksów o postaciach Wandy Maximoff i wydawnictwa Marvel Comics. Twórcą serialu była , która odpowiadała za scenariusz; reżyserią zajął się Matt Shakman. Tytułowe role zagrali Elizabeth Olsen i Paul Bettany, a obok nich w rolach głównych wystąpili: Debra Jo Rupp, Fred Melamed, Teyonah Parris, Evan Peters, Randall Park, Kat Dennings i Kathryn Hahn.
Po wydarzeniach z Avengers: Koniec gry, Wanda Maximoff i Vision prowadzą idealne życie w miasteczku Westview, ale po pewnym czasie odkrywają, że rzeczy nie są takie, na jakie wyglądają.
WandaVision jest częścią franczyzy Filmowego Uniwersum Marvela; należy do IV Fazy tego uniwersum i stanowi część jej drugiego rozdziału zatytułowanego The Multiverse Saga. Zapowiedziane zostały również dwa spin-offy serialu, To zawsze Agatha z Kathryn Hahn w tytułowej roli oraz Vision Quest z Bettanym w roli białego Visiona. Serial WandaVision zadebiutował 15 stycznia 2021 roku w serwisie Disney+. Ostatni, dziewiąty odcinek pojawił się 5 marca. W Polsce cały serial udostępniony został 14 czerwca 2022 roku. Produkcja otrzymała pozytywne oceny od krytyków, a ponadto wiele nagród i nominacji, w tym 23 nominacje do Nagród Emmy.
Obsada
Główna Elizabeth Olsen jako Wanda Maximoff / Szkarłatna Wiedźma, Avenger potrafiąca posługiwać się magią chaosu i posiadająca umiejętności hipnozy i telekinezy. Pochodzi z Sokowii, kraju położonego we wschodniej Europie. Michaela Russell zagrała Wandę jako dziecko. Paul Bettany jako Vision, były Avenger i android, powstały przy użyciu sztucznej inteligencji J.A.R.V.I.S.-a i Kamienia Umysłu. Został zabity przez Thanosa w Avengers: Wojna bez granic. Bettany zagrał zarówno Visiona utworzonego z magii Wandy, jak i oryginalnego, odtworzonego przez M.I.E.C.Z., białego Visiona. Debra Jo Rupp jako Sharon Davis, obsadzona przez Wandę w roli pani Hart, sąsiadki Wandy i Visiona oraz żony szefa Visiona. Fred Melamed jako Todd Davis, mieszkaniec New Jersey odgrywający Arthura Harta, mieszkańca Westview i szefa Visiona. Teyonah Parris jako Monica Rambeau, córka Marii Rambeau, agentka M.I.E.C.Z.-a, która odgrywa mieszkankę Westview o imieniu Geraldine. Evan Peters jako Ralph Bohner, który pod wpływem magii Agathy Harkness odgrywa zmarłego brata bliźniaka Wandy, Pietro. Prawdziwego Pietro we wcześniejszych filmach zagrał Aaron Taylor-Johnson, natomiast Peters wystąpił jako Peter Maximoff w serii filmów X-Men. Randall Park jako Jimmy Woo, agent FBI współpracujący z M.I.E.C.Z.-em. Kat Dennings jako Darcy Lewis, astrofizyk i była asystentka Jane Foster, zatrudniona przez M.I.E.C.Z. jako jeden z konsultantów. Kathryn Hahn jako Agatha Harkness, czarownica podszywająca się pod wścibską sąsiadkę Wandy i Visiona o imieniu Agnes.
Drugoplanowa Polski dubbing Lidia Sadowa jako Wanda Maximoff / Szkarłatna Wiedźma Grzegorz Kwiecień jako Vision Maria Ciunelis jako Sharon Davis / „pani Hart” Kajetan Wolniewicz jako Todd Davis / „Arthur Hart” Zuzanna Saporznikow jako Monica Rembeau / „Geraldine” Krzysztof Szczepaniak jako Ralph Bohner / „Pietro Maximoff” Grzegorz Małecki jako Jimmy Woo Angelika Kurowska jako Darcy Lewis Agata Kulesza jako Agatha Harkness / „Agnes” Mateusz Weber jako Abilash Tandon / „Norm” Aleksandar Milićević jako Harold Proctor / „Phil Jones” Sławomir Holland jako dostawca / „Denis” Bartłomiej Nowosielski jako John Collins / „Herb” Monika Kwiatkowska jako Sarah Proctor / „Dottie Jones” Artur Żmijewski jako Tyler Hayward Kosma Press jako Tommy Maximoff Paweł Szymański jako Billy Maximoff Asif Ali jako Abilash Tandon, który odgrywa Norma, mieszkańca Westview i kolegę z pracy Visiona. David Lengel jako Harold Proctor, który odgrywa Phila Jonesa, mieszkańca Westview i męża Dottie. Amos Glick jako dostawca, który odgrywa Dennisa, listonosza i kuriera w Westview. David Payton jako John Collins, który odgrywa Herba, mieszkańca Westview oraz sąsiada Wandy i Visiona. Emma Caulfield jako Sarah Proctor, żona Harolda, która odgrywa Dottie Jones, sąsiadkę Wandy i Visiona. Ithamar Enriquez i Victoria Blade jako mieszkańcy Westview, których Wanda obsadziła w reklamach. Josh Stamberg jako Tyler Hayward, pełniący obowiązki dyrektora M.I.E.C.Z.-a. Alan Heckner jako Monti, agent M.I.E.C.Z.-a, który został wchłonięty przez Wandę do Westview i odgrywa siłacza w cyrku. Selena Anduze jako Rodriguez, agentka M.I.E.C.Z.-a. Julian Hilliard jako Billy Maximoff, syn Wandy i Visiona. Baylen Bielitz zagrał 5-latka. Jett Klyne jako Tommy Maximoff, syn Wandy i Visiona. Gavin Borders zagrał 5-latka.
Gościnna Jolene Purdy jako Isabel Matsueida, która odgrywa Beverly, sąsiadkę Wandy i Visiona. Zac Henry jako Franklin, agent M.I.E.C.Z.-a, który zostaje pszczelarzem w sitcomie Wandy. Randy Oglesby jako mieszkaniec Westview, który odgrywa doktora Stana Nielsona. Rose Blanco jako mieszkanka Westview, obsadzona w roli pani Nielsen, żony doktora. Wesley Kimmel i Sydney Thomas jako dzieci mieszkające w Westview, obsadzone w reklamie. Kate Forbes jako Evanora Harkness, matka Agathy i czarownica. Ilana Kohanchi jako Iryna Maximoff, matka Wandy i Pietro. Deniyar jako Olek Maximoff, ojciec Wandy i Pietro. Gabriel Gurevich jako Pietro Maximoff, brat Wandy jako dziecko.
Emisja Dwa pierwsze odcinki WandaVision, Nagrane przed publicznością na żywo (oryg. ) oraz Prosimy nie regulować odbiorników (oryg. ) zadebiutowały 15 stycznia 2021 roku w serwisie Disney+. Początkowo planowano wydać równocześnie trzeci odcinek, Teraz w kolorze (oryg. ), jednak nie był on skończony w dniu premiery serialu. Całość składa się z 9 odcinków, a ostatni, zatytułowany Odcinek finałowy (oryg. ), zadebiutował 5 marca tego samego roku. W Polsce cały serial pojawił się 14 czerwca 2022 roku, równocześnie z uruchomieniem Disney+.
Premiera serialu początkowo była zapowiedziana na wiosnę 2021 roku, a później przeniesiono ją na grudzień 2020. Ostatecznie wskutek pandemii COVID-19 została ona przesunięta ponownie – wyznaczono ją na początek 2021 roku.
WandaVision wydano na nośniku Blu-ray 28 listopada 2023 roku w Stanach Zjednoczonych przez .
Lista odcinków
Produkcja Rozwój projektu upright=0.9|mały|Jac Schaeffer, twórczyni i główna scenarzystka serialu We wrześniu 2018 roku ujawniono, że Marvel Studios pracuje nad kilkoma limitowanymi serialami na potrzeby serwisu Disney+, które skoncentrowane miałyby być wokół postaci drugoplanowych z filmów Filmowego Uniwersum Marvela. Według tych doniesień aktorzy z filmów mieliby powtórzyć swoje role w tych produkcjach; każdy z seriali przewidziany został od sześciu do ośmiu odcinków z budżetem porównywalnym do produkcji filmowych studia, a Kevin Feige ma je nadzorować, podobnie jak wcześniej miało to miejsce w przypadku filmów. Ramowe prace nad serialami rozpoczął dyrektor kreatywny w Marvel Studios, Brian Chapek, a w połowie 2018 roku to zadanie przejęła od niego Mary Livanos.
Feige zaproponował, by Maximoff i Vision żyli w nierealnym świecie na przedmieściach. Chciał on wykorzystać swoje zamiłowanie do sitcomów i tego, w jaki sposób służą do ucieczki przed rzeczywistością. Większość kandydatów na głównego scenarzystę serialu uważała, że proponowana przez Feigego forma sitcomu się nie sprawdzi. Jednak pomysł ten spodobał się , która w tym czasie pracowała dla studia nad scenariuszem do filmu Czarna Wdowa (2021). Przedstawiła swoje pomysły na serial podczas zaaranżowanego spotkania i w styczniu 2019 roku została zatrudniona na stanowisko scenarzysty i producenta wykonawczego serialu. Pojawiła się wtedy informacja, że serial ma mieć tytuł Vision and Scarlet Witch.
W kwietniu Marvel Studios i The Walt Disney Company oficjalnie zapowiedzieli serial zatytułowany WandaVision. W lipcu ujawniono, że będzie on wchodził w skład IV Fazy uniwersum, a jego debiut zapowiedziany został na wiosnę 2021 roku. Wyjawiono również, że jego akcja będzie umiejscowiona po filmie Avengers: Koniec gry (2019) i nawiązywać będzie do zapowiedzianego Doktor Strange w multiwersum obłędu (2022), w którym Elizabeth Olsen również zagra postać Wandy Maximoff. W sierpniu poinformowano, że całość wyreżyseruje Matt Shakman, który został również producentem wykonawczym. W grudniu Feige wyjawił, że serial pokaże pełnię mocy Maximoff, wprowadzi jej komiksowy pseudonim „Szkarłatna Wiedźma” i opowie widzom więcej o Visionie w zabawny, ale i przerażający sposób. Zaznaczył również, że serial będzie miał wpływ na pozostałe produkcje Fazy IV. Na początku stycznia 2020 roku poinformowano, że zadebiutuje on jednak jeszcze w 2020 roku. Ostatecznie, wskutek pandemii COVID-19 i przedłużających się prac na planie, została ona przesunięta na 15 stycznia 2021 roku. W listopadzie potwierdzono, że obok Feigego, Schaeffer i Shakmana producentami wykonawczymi będą również Louis D’Esposito i Victoria Alonso. W styczniu 2021 roku ujawniono, że serial będzie liczył dziewięć odcinków. Szacowany budżet odcinka wyniósł średnio 25 milionów dolarów. W lipcu 2022 roku wyjawiono, że serial wchodzi w skład The Multiverse Saga.
Scenariusz Znaczna część akcji serialu rozgrywa się w fikcyjnym sitcomie WandaVision. otrzymała materiały źródłowe w postaci komiksów oraz zarys tego, co Marvel Studios chciało osiągnąć dzięki serialowi, aby realizować dalsze pomysły. Kevin Feige zainspirował się komiksem The Vision autorstwa Toma Kinga i Mike’a del Mundo. Chciał, aby serial był połączeniem tego komisu i serii House of M Briana Michaela Bendisa i Oliviera Coipeli. Inspiracjami były również komiksy: Scarlet Witch: Witches’ Road, Avengers Disassembled, Vision Quest i The Vision and the Scarlet Witch. Schaeffer zainspirowały film Thor: Ragnarok (2017) i serial produkcji Marvel Television, Legion (2017–2019). Uznała, że te produkcje przełamały formę tego, czym mogą być historie Marvela oraz że były odważne i oryginalne. Schaeffer zatrudniła do pracy nad scenariuszem Gretchen Enders, Megan McDonnell, Bobaka Esfarjaniego, Petera Camerona, Mackenzie Dohra, Chucka Haywarda, Cameron Squires i Laurę Donney. W tworzeniu scenariusza wspierani byli przez asystentów Laurę Monti i Claya Lapariego.
Motyw przewodni – to, że Maximoff jest osobą odpowiedzialną za rzeczywistość rodem z sitcomów, była dla Schaeffer zbyt prostą koncepcją, dlatego uznała, że będzie korzystniej, jeśli zostanie to pokazane w bardziej zagadkowy i tajemniczy sposób. Zdecydowano się, aby pokazać Wandę i Visiona żyjących w rzeczywistości sitcomowej w pierwszych trzech odcinkach, a dopiero w czwartym opowiedzieć te wydarzenia z perspektywy świata realnego, by dać widzowi część odpowiedzi. Pozostałe odcinki przedstawiono jako mieszankę sitcomu i elementów świata rzeczywistego aż do przedostatniego odcinka, który ukazuje historię Wandy i powody powstania rzeczywistości sitcomowej. Ostatni odcinek jest wielkim finałem charakterystycznym dla filmów Filmowego Uniwersum Marvela. Początkowo planowano dziesięć odcinków, ale zredukowano je do dziewięciu, aby usprawnić rytm serialu. Tytuły odcinków pochodzą z fraz charakterystycznych dla promocji lub czołówek seriali telewizyjnych.