Franciszka Halamaj (ur. 1885 w Sokalu, zm. 1960) – polska rolniczka, „Sprawiedliwa wśród Narodów Świata”.
Życiorys Franciszka Halamaj wraz z córką Heleną po mężu Liniewską prowadziły niewielkie gospodarstwo w Sokalu w obwodzie lwowskim. Podczas II wojny światowej ocaliły miejscowych Żydów z rodzin Kramów, Maltzów i Kindlerów, ukrywając ich w schowkach nad chlewem i pod kuchenną podłogą. Przed wojną w Sokalu mieszkało 6 tysięcy Żydów. Przeżyło 30, z czego 16 dzięki staraniom Halamajów.
W listopadzie 1942 Franciszka sama zaproponowała kryjówkę handlarzowi bydłem Mosze Maltzowi oraz lekarzowi Dawidowi Kindlerowi, którzy wraz z rodzinami zbiegli z getta. Również wówczas znalazł tam miejsce malarz pokojowy Joszua Kram wraz z żoną i synem. Kramowie nocami pomagali Halamajom w gotowaniu, nie wiedząc jednak, dlaczego potrzebują one tyle jedzenia i że nie są jedynymi Żydami, których ukrywają. Franciszka zakupiła świnie i kury, aby uzasadnić przed sąsiadami konieczność noszenia do chlewu wiadr z jedzeniem i wynoszenia z nieczystościami. Na wszelki wypadek wygłaszała w miasteczku antysemickie uwagi. Chociaż jeden z sąsiadów odkrył ukrywanych, nie wydał ich Niemcom. W lipcu 1944 w Sokalu skończyła się wojna. 19 lipca, po 20 miesiącach, Żydzi opuścili Halamajowych i wkrótce wyjechali z Polski. Przez następne lata utrzymywali z nimi kontakt.
W 1984 Franciszka Halamaj wraz z córką zostały odznaczone medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2009 stała się bohaterką amerykańskiego filmu dokumentalnego No. 4 Street of Our Lady oraz książki Tajemnice mojej matki autorstwa Jenny L. Witterick. W 2011 otrzymała nagrodę Courage to Care, którą w jej imieniu odebrały wnuki.
Ukrywający się:
Samuel Kram (ur. 1936) Joszua Kram Regina Kram Simcha Kindler Eliasz Kindler (ur. 1938) Laura Kindler Dawid Kindler (1892–1984) Lea Letzter (zm. 2002) Fajga Malkin z d. Letzter (ur. 1938) Samuel Maltz (zm. 2003) Ita Nachfolger z d. Maltz (1907–2007) Chaim Maltz (ur. 1936) Hana Maltz (1909–1993) Mojżesz Maltz (1902–1992) Chaja Dewora Maltz (zmarła w ukryciu na gruźlicę)
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Sokalu Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1960