Stanisław Wolak (ur. 20 maja 1891 w Drohobyczu, zm. 20 kwietnia 1919 na Persenkówce) – podporucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys thumb|Stanisław Wolak ze swoim plutonem oraz ze zdobytym karabinem maszynowym Syn Józefa i Marii z domu Moskalewicz, urodzony 20 maja 1891 w Drohobyczu za: . Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Ukończył gimnazjum. Pracował jako urzędnik prywatny.
W 1913 został wcielony do armii austriackiej, gdzie otrzymał przydział do 57 pułku piechoty. Podczas I wojny światowej wraz z tym pułkiem walczył na froncie rosyjskim. Został ranny, a u kresu wojny pełnił służbę na poczcie na dworcu głównym we Lwowie. 1 listopada 1918 wstąpił do odradzającego się Wojska Polskiego i brał udział w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej, walcząc w stopniu podporucznika – pomimo tego, że z uwagi na chorobę serca nie był zobowiązany do służby wojskowej. 2 listopada kierowany przez niego oddział wraz z oddziałami Romana Abrahama i Wojciecha Kułakowskiego zaatakowały dworzec kolejowy, zajmując magazyn broni i amunicji. 5 listopada współkierował (według komunikatu Naczelnej Komendy WP wraz z ppor. Zygmuntem Rudólffem, dowodzącym oddziałem karabinów maszynowych) atakiem na stację skniłowską, w którym dokonano zdobycia łącznie 12 armat i pociągu wraz z transportem amunicji oraz wzięcia do niewoli 51 Ukraińców. 9 listopada dokonał zajęcia Skniłowa, a po kilku dniach dokonał podobnego przejęcia 6 armat pod Kulparkowem. 13 listopada 1918 został mianowany komendantem placówki w zakładach przemysłowych „Merkury” (fabryka chleba). Wówczas działał na obszarze Skniłówka. W dniach 13–14 listopada uczestniczył w bitwie kulparkowskiej, uznawanej za jedną z największych walk podczas obrony Lwowa. Od tego czasu do oswobodzenia Lwowa 22 listopada dowodzona przez niego placówka była szczególnie aktywna w atakach wypadowych.
Pod koniec listopada 1918 był w grupie żołnierzy otrzymujących pochwałę od komendanta IV odcinka, kpt. Bronisława Pierackiego. W listopadzie i grudniu Wolak uczestniczył w wypadach i patrolach na zewnętrznych odcinkach miasta. 4 grudnia dowodził atakiem, zdobywając Bartatów. 16 grudnia kierował oddziałem przybyłym do pomocy po ataku Ukraińców na Sokolniki. 23 grudnia 1918 uczestniczył w ataku na Konopnicę oraz Bartatów. Pod koniec grudnia 1918 kierował oddziałem w sile 34 żołnierzy, realizującego brawurowo odbicie Skniłowa z rąk 10-krotnie liczniejszego oddziału Petlurowców, ponownie zdobywając broń i biorąc jeńców. Od tego czasu służy na moście skniłowskim skutecznie odznaczając się w walkach. Broniąc się i wyczerpując amunicję 11 stycznia 1919 został wzięty do niewoli przez Ukraińców, z której w trakcie zamieszania zdołał zbiec, po czym raz jeszcze był organizatorem kontrataku, skutkującego odbiciem Skniłowa. W marcu i kwietniu 1919 walczył w Persenkówce, będąc w tym okresie organizatorem odważnych ataków z pozycji w okopach. Służył w II pułku Strzelców Lwowskich, tj. późniejszej 7 kompanii 39 pułku Piechoty Strzelców Lwowskich. Jako podporucznik tego pułku podczas zwycięskiego ataku w Persenkówce, w niedzielę wielkanocną 20 kwietnia 1919 niosąc zdobyczny karabin maszynowy i prowadząc jeńców został postrzelony śmiertelnie. Za postawę wykazaną w czasie obrony Lwowa, pośmiertnie 10 sierpnia 1922 przyznano mu order „Virtuti Militari” V klasy.
Jego pogrzeb odbył się 23 kwietnia 1919 w kaplicy szpitala WP „Technika”. Został pochowany na Cmentarzu Obrońców Lwowa (katakumby, miejsce 5).
Upamiętnienie Nazwisko Stanisława Wolaka zostało wymienione na tablicy umieszczonej na Pomniku Obrońców Lwowa na Persenkówce.
Uchwałą Rady Miasta Lwowa z listopada 1938 jednej z ulic we Lwowie nadano imię Stanisława Wolaka.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2942 – pośmiertnie, 10 sierpnia 1922 (dekoracja dokonana 17 kwietnia 1921 we Lwowie przez gen. broni Tadeusza Rozwadowskiego) Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 4 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.9 listopada 1933 została odznaczona Medalem Niepodległości Emilia Wolakowa (ur. 1895). . Krzyż Walecznych dwukrotnie Odznaka pamiątkowa „Orlęta” Odznaka pamiątkowa IV Odcinka „Obrony Lwowa”
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Drohobyczu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni odznaką pamiątkową „Orlęta” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polegli w wojnie polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy bitwy o Lwów 1918–1919 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1919