Roman Józef Peszko (ur. 1 listopada 1893 w Krzemienicy, zm. między 13 a 14 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan administracji (piechoty) Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Walecznych, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Był synem Andrzeja i Marii z Bytnarów. Absolwent Seminarium Nauczycielskiego w Krakowie i szkoły oficerskiej w Trydencie. Uczestnik I wojny światowej w szeregach cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej.

W Wojsku Polskim od 1918. 12 października 1919 w stopniu porucznika został przeniesiony z DOLK Kraków do 6 Dywizji Piechoty. Następnie w szeregach 16 pułku piechoty. W jego szeregach walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Został odznaczony Krzyżem Walecznych. W 1924 w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 947 lokatą służył nadal w 16 pp. 26 lutego 1925 został przeniesiony z 16 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza. Służył w baonie KOP „Borszczów”. 26 maja 1926 została zawiązana spółdzielnia 14 baonu KOP z siedzibą w Borszczowie. Peszko wszedł w skład zarządu spółdzielni. 8 sierpnia 1930 został powołany na XVI czteromiesięczny kurs unitarny w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. W 1931 został przeniesiony do 39 pułku piechoty. Z dniem 1 marca 1934 został przeniesiony z 39 pułku piechoty do PKU Jarosław „celem odbycia praktyki poborowej”. Z dniem 1 stycznia 1935 został wyznaczony na stanowisko kierownika I referatu PKU JarosławRozkaz Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X Nr 5 z 25 lutego 1935 w: .. Ostatni przydział z marca 1939 to kierownik I referatu ewidencji w KRU Jarosław.

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę, 17 września 1939 dostał się do niewoli sowieckiej na drodze z Tarnopola na południe, 14 kilometrów od miejscowości Kopyczyńce. Według stanu z grudnia 1939 był jeńcem obozu jenieckiego w Kozielsku. Ostatnią wiadomość rodzina otrzymała w lutym 1940, był to list z Kozielska z datą 30 stycznia 1940. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 022/2 pozycja 68, nr akt 3110 z 9 kwietnia 1940. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 w lesie katyńskim przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 1351 (raport dzienny z 7 maja 1943). Przy jego szczątkach znaleziono m.in.: książeczkę oszczędnościową, świadectwo szczepień z Kozielska, wykręcany ołówek, łańcuszek do zegarka, medalik z łańcuszkiem oraz list z kopertąThe Katyn Forest Massacre, Washington 1952, s. 131. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 01351.

W Archiwum Robla znajduje się list wysłany przez siostrę ppor. rez. Michała Mazura. W liście Peszko (bez imienia) jest wspomniany, jako znajdujący się w tym samym miejscu, co adresat listu (pakiet 01987-01). Ponadto Peszko wymieniony jest na liście oficerów znajdującej się w kalendarzyku kpt. Feliksa Gadomskiego (pakiet 0747-06). Znajduje się na liście ofiar opublikowanej w 1943 w Gońcu Krakowskim nr 115 – dosł. opisany jako Peszka Roman, a także w Nowym Kurierze Warszawskim nr 125.

Był żonaty z Anną z Kozarów, miał czworo dzieci: Adama, Marię, Stanisława, Macieja.

Upamiętnienie Minister obrony narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie na stopnień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans zostały ogłoszone 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, zasadzone zostały Dęby Pamięci przez Zespół Szkół im. Obrońców Westerplatte, ul Dąbrówki 211, Łańcut oraz w Krakowie-Prokocimiu przez Publishing School.

Ordery i Odznaczenia Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi „ za zasługi w służbie wojskowej” Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Srebrny Medal za Długoletnią Służbęna podstawie http://www.muzeumkatynskie.pl/pl/13223/11387/fotografia_roman_peszko_w_mundurze_kpt_39_pp_mk_707_ik.html Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986. 21 czerwca 1938 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1923 Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1924 Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928

Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. . The Katyn Forest Massacre : hearings before the Select Committee to Conduct an Investigation of the Facts, Evidence and Circumstances of the Katyn Forest Massacre, Eighty-second Congress, first[-second] session, on investigation of the murder of thousands of Polish officers in the Katyn Forest near Smolensk, Russia, Washington 1952.

Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrońcy Polski przed agresją ZSRR (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie batalionu KOP „Borszczów” Kategoria:Oficerowie komend uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – oficerowie cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej Kategoria:Polacy – żołnierze cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1940