Nacjonalizm gospodarczy (nacjonalizm ekonomiczny lub populizm ekonomiczny) – polityka, która przedkłada interes gospodarczy własnego państwa nad interesy globalne lub zasady wolnego rynku. Obejmuje protekcjonizm, interwencjonizm, kontrolę przepływu kapitału.
Nacjonalizm gospodarczy to koncepcja zakładająca, że gospodarka narodowa powinna być podporządkowana interesowi państwa, nawet kosztem zasad wolnego rynku i współpracy międzynarodowej. Celem takiej polityki jest zapewnienie niezależności ekonomicznej oraz wzmocnienie suwerenności kraju.
Nacjonaliści ekonomiczni popierają m.in. tworzenie przez państwo miejsc pracy, kapitału i protekcjonizm oraz niechęć wobec zagranicznego kapitału. Nacjonaliści gospodarczy sprzeciwiają się globalizacji lub przynajmniej kwestionują korzyści płynące z nieograniczonego wolnego handlu.
Nacjonalizm gospodarczy ma swoje korzenie w merkantylizmie – koncepcji ekonomicznej, która zdominowała Europę w okresie od XVI do XVIII w. Merkantylizm kładł nacisk na akumulację bogactwa poprzez nadwyżki handlowe i ochronę krajowego przemysłu za pomocą ceł i subsydiów. To protekcjonistyczne podejście było postrzegane jako konieczne dla utrzymania potęgi gospodarczej kraju i było szczególnie rozpowszechnione w mocarstwach kolonialnych, takich jak Hiszpania i Wielka Brytania.
Pierwsze użycie słowa patriotyzm ekonomiczny przypisuje się Francuzowi , lecz istnieją dowody na dużo wcześniejszą genezę tego określenia.
Nacjonalizm gospodarczy jest często reakcją na kryzysy i niepewność globalną, ale jego długofalowe skutki prowadzą do izolacji gospodarek i napięć międzynarodowych.
Pozytywne skutki nacjonalizmu gospodarczego to w szczególności: ochrona przemysłu krajowego – nacjonalizm gospodarczy pomaga chronić przemysł krajowy przed zagraniczną konkurencją; nakładając cła i inne bariery handlowe, kraj może utrudnić zagranicznym przedsiębiorstwom sprzedaż swoich produktów na rynku krajowym; może to pomóc w ochronie krajowego przemysłu, co może prowadzić do wzrostu zatrudnienia i wzrostu gospodarczego; promowanie tożsamości narodowej – nacjonalizm gospodarczy pomaga promować tożsamość narodową; traktując priorytetowo krajowy przemysł i produkty, kraj może stworzyć poczucie dumy i jedności narodowej, może to przyczynić się do wzmocnienia poczucia wspólnoty i wspólnego celu wśród obywateli; zmniejszenie zależności od innych krajów – nacjonalizm gospodarczy zmniejsza zależności gospodarki od innych krajów; promując krajowy przemysł i produkty, kraj może stać się bardziej samowystarczalny; może to przyczynić się do zmniejszenia ryzyka zakłóceń gospodarczych spowodowanych takimi czynnikami, jak niestabilność polityczna lub zmiany w międzynarodowej polityce handlowej.
Z kolei negatywne skutki nacjonalizmu gospodarczego to przede wszystkim: wojny handlowe – nacjonalizm gospodarczy prowadzi do wojen handlowych; kiedy jeden kraj nakłada cła lub inne bariery handlowe, inne kraje mogą odpowiedzieć własnymi cłami i barierami handlowymi; może to doprowadzić do cyklu eskalacji restrykcji handlowych, które mogą zaszkodzić światowej gospodarce; ograniczenie konkurencji – nacjonalizm gospodarczy może prowadzić do zmniejszenia konkurencji; kiedy krajowy przemysł jest chroniony przed zagraniczną konkurencją, może stać się mniej innowacyjny; może to prowadzić do obniżenia jakości produktów krajowych i wyższych cen dla konsumentów; niższe tempo wzrostu gospodarczego – ograniczając handel i inwestycje, kraj może stracić możliwości rozwoju i innowacji; może to prowadzić do wolniejszego tempa wzrostu gospodarczego i zmniejszenia dobrobytu obywateli.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Nacjonalizm Kategoria:Doktryny polityki gospodarczej