Ada Markowa, z domu Sarna, secundo voto Rutkowska (ur. 20 października 1883 w Płocku, zm. 8 lutego 1963) – lekarz położnik, działaczka socjalistyczna i kobieca
Życie Była córką Stanisława Sarny i Anny Majerczak. Ukończyła gimnazjum rosyjskie w Łodzi. W okresie gimnazjalnym należała do Polskiej Partii Socjalistycznej. Aresztowana przez policję za działalność socjalistyczną, była podczas śledztwa przez kilka tygodni więziona. Wypuszczona z braku dowodów winy wyjechała na studia do Szwajcarii. W latach 1903–1908 studiowała medycynę na Uniwersytecie w Zurychu, gdzie uzyskała stopień doktora z zakresu chirurgii u prof. Krönleina, na podstawie rozprawy Beitrag zur Casuistik des Oallensteinileus, opublikowanej w 1909Jerzy Lisiewicz, Markowa 2. v. Rutkowska z Sarnów Ada Maria Jadwiga (1883-1963), Polski Słownik Biograficzny, t. 20, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975, s. 34. W trakcie studiów nadal zawiązana z PPS, pełniła m.in. funkcję kurierki przewożącej nielegalną bibułę do kraju (1906)Henryk Dobrowolski, Mirosław Frančić, Stanisław Konarski, Postępowe tradycje młodzieży akademickiej w Krakowie, Kraków 1962, s. 123-125. Od 1909 mieszkała w Krakowie, uzyskała 19 maja 1910 tytuł doktora wszech nauk lekarskich na Uniwersytecie JagiellońskimSchwarz S., Nauka i nauczanie położnictwa i chorób kobiecych na krakowskim Wydziale Lekarskim, w: Sześćsetlecie medycyny krakowskiej. T. II: Historia katedr, Kraków 1964 s. 287.
Potem pracowała jako praktykantka (1911-1912), asystentka Oddziału Ginekologiczno-Położniczego (1912-1914) w Szpitalu Św. Łazarza w Krakowie, W tym czasie odbyła praktykę z położnictwa i ginekologii w Dreźnie. Podczas pierwszej wojny światowej pracowała jako chirurg wojskowy w Opawie oraz w Krakowie. Działała wówczas w Lidze Kobiet Galicji i Śląska, członkini i sekretarka Zarządu Naczelnego (1915–1917)Joanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908–1918/1919, Toruń 2001, s. 173, 196, 227, 230 . W 1918 powróciła na stanowisko asystenckie w Szpitalu Św. Łazarza w Krakowie. Po śmierci prof. Stanisława Dobrowolskiego została kierowniczką Szkoły Położnych w Krakowie (1918–1938), od 1923 była profesorem tejże szkoły. Przyczyniła się do rozbudowy i unowocześnienia Szkoły która wykształciła szereg pokoleń akuszerek. Stanowiska w Szkole Położnych łączyła w latach 1927–1938 z prymariatem Oddziału Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Św. Łazarza w KrakowieKazimiera Płoch, Educational, academic and social activity of the National Midwifery School in Krakow during the interwar years of the 20th Century, "Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych" t. LXVII, 2014, s. 6, 8, 11, 12. Przewodnicząca Krakowskiego Towarzystwa Ginekologicznego oraz organizatorka Związku Zawodowego Położnych. Była także autorką prac naukowych dotyczących różnych zagadnień klinicznych położnictwaSchwarz S., Nauka i nauczanie położnictwa i chorób kobiecych ..., s. 289-310;. Po przejściu na emeryturę w 1938 pracowała w lecznictwie otwartym w Krakowie. Zmarła 8 II 1963.
Życie prywatne W latach 1907–1931 była żoną działacza socjalistycznego Zygmunta Marka. Z małżeństwa z nim miała córkę Krystynę, profesora prawa międzynarodowego w Genewie, i syna Tadeusza, inżyniera, zamieszkałego we Włoszech. Po śmierci Z. Marka wyszła w 1932 powtórnie za mąż za profesora chirurgii Maksymiliana Rutkowskiego.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Honorowa Polskiego Czerwonego KrzyżaJerzy Lisiewicz, Markowa 2. v. Rutkowska z Sarnów Ada ..., s. 35, Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża II klasy z dekoracją wojenną – Austro-Węgry (1916)
Przypisy
Bibliografia IPSB Ada Maria Jadwiga Markowa Jerzy Lisiewicz, Markowa 2. v. Rutkowska z Sarnów Ada Maria Jadwiga (1883-1963), Polski Słownik Biograficzny, t. 20, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975, s. 34-35, iPSB – wersja elektroniczna
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Zurychu Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Galicji i Śląska Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Ludzie związani z Krakowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża (Austria) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1892–1906) Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1963