Chłopiec z latawcem (powieść)

Chłopiec z latawcem – pierwsza powieść Khaleda HosseiniegoHosseini K. Chłopiec z latawcem Albatros 2017 wydana w 2003 roku przez Riverhead Books opowiada historię Amira, młodego chłopca z dzielnicy Wazir Akbar Chan w Kabulu, którego najbliższym przyjacielem jest Hassan. Opowieść rozgrywa się na tle burzliwych wydarzeń, zaczynając od upadku Królestwa Afganistanu przez radziecką interwencję, exodus uchodźców do Pakistanu i Stanów Zjednoczonych do powstania reżimu talibów.

Hosseini powiedział, że Chłopiec z latawcem to historia ojca i syna, podkreślił rodzinne aspekty narracji, element, który kontynuował w swoich późniejszych powieściach. W głównej części powieści pojawił się motyw wiary i odkupienia z kluczową sceną napaści na tle seksualnym na Hassana, któremu Amir nie potrafi zapobiec. Druga część powieści skupia się na próbach odpokutowania tego przez Amira, z wyjazdem do Kabulu dla ratowania syna Hassana dwie dekady później.

Chłopiec z latawcem stał się bestsellerem w USA już po wydaniu w miękkiej oprawie i został spopularyzowany przez kluby książki. Przez prawie dwa lata zajmował pierwsze miejsce na liście bestsellerów New York Timesa, a w Stanach Zjednoczonych sprzedano w tym czasie ponad siedem milionów egzemplarzy. Recenzje były ogólnie pozytywne, choć część fabuły wywołała znaczne kontrowersje w Afganistanie. Po wydaniu książki powstało wiele adaptacji, w tym film w 2007 roku o tej samej nazwie, kilka scenariuszy przedstawień scenicznych i powieść graficzną.

Skład i publikacja lewo|mały| Khaled Hosseini, 2007 Khaled Hosseini zanim opublikował Chłopca z latawcem pracował przez kilka lat jako internista w Kaiser Hospital w Mountain View w Kalifornii. W 1999 roku Hosseini dowiedział się z prasy, że talibowie zakazali puszczania latawców w Afganistanie co było szczególnie okrutne. Wiadomość ta „uderzyła w niego osobiście”, bo mieszkając w Afganistanie, jako młody chłopiec tym się zajmował. Stało się to podstawą do napisania 25-stronicowego opowiadania o dwóch chłopcach, którzy puszczają latawce w Kabulu. Hosseini przesłał tekst do Esquire i The New Yorker, ale oba wydawnictwa je odrzuciły. W marcu 2001 roku odnalazł rękopis i zgodnie z sugestią przyjaciela zaczął go rozbudowywać. Jego wydawca, Cindy Spiegel, „pomogła mu przerobić ostatnią, trzecią część manuskryptu”, co często się zdarza u początkujących pisarzy.

Podobnie jak w następnych powieściach Hosseini w Chłopcu z latawcem skupia się na wielopokoleniowości i koncentruje się na relacjach między rodzicami a ich dziećmi. Chociaż tego nie planował, Hosseini zainteresował się tym ostatnim problemem dopiero podczas pisania. Ujawnił później, że często wymyślając fragmenty fabuły, pomagał sobie rysowaniem. Na przykład, nie potrafił opisać Amira i Hassana, dopóki ich „nie narysował”.

Podobnie jak Amir, główny bohater powieści, Hosseini urodził się w Afganistanie i opuścił kraj jako młody człowiek, a wrócił dopiero w 2003 roku. Często, gdy pytano go o wątki autobiograficzne w powieści odpowiadał, że „Kiedy mówię, że to ja, to ludzie wyglądają na niezadowolonych. Analogie są dość oczywiste, ale... nie dopowiedziałem wszystkiego, ponieważ chciałem doprowadzić kluby książki do szaleństwa”. Ponieważ opuścił kraj w czasie sowieckiej inwazji, odczuwał syndrom KZ: „kiedykolwiek czytałem o Afganistanie, moja reakcja była zawsze zabarwiona poczuciem winy. Wielu moim przyjaciołom z dzieciństwa było bardzo ciężko. Niektórzy z moich kuzynów zginęli. Jeden zginął w cysternie z paliwem, próbując uciec z Afganistanu [incydent, o którym Hosseini pisze w Chłopcu z latawcem]. Był jednym z dzieci, które dorastały puszczając latawce. Jego ojciec został zastrzelony”. Niezależnie od tego pisarz utrzymuje, że fabuła jest fikcją. Później, pisząc swoją drugą powieść, Tysiąc wspaniałych słońc Hosseini zauważył, że szczęśliwie głównymi bohaterkami są w niej kobiety co „powinno położyć kres autobiograficznym pytaniom raz na zawsze”.

Wydawnictwo Riverhead Books publikując Chłopca z latawcem, zamówiło początkowo 50 000 egzemplarzy w twardej oprawie. Powieść ukazała się 29 maja 2003 roku, a wydanie w miękkiej oprawie ukazało się rok później. Hosseini wziął roczny urlop, aby promować książkę, podpisywać egzemplarze, przemawiać na spotkaniach i zbierać fundusze na Afganistan. Chłopiec z latawcem pierwotnie wydany w języku angielskim został później przetłumaczony na 42 języki i opublikowany w 38 krajach. W 2013 roku Riverhead w 10. rocznicę publikacji wydało powieść w złotej oprawie, z przedmową Hosseiniego. W tym samym roku Khaled Hosseini opublikował kolejną książkę zatytułowaną I góry odpowiedziały echem.

Fabuła prawo|mały| Dzielnica Wazir Akbar Khan w Kabulu, opisana w I części Amir, zamożny chłopiec należący do Pasztunów i Hassan, Hazar, syn Alego, służącego ojca Amira, spędzają dni na zabawie i puszczaniu latawców w spokojnym Kabulu. Według Amira Hassan odnosi sukcesy podczas puszczania latawców, bo zawsze wie, gdzie wyląduje latawiec. Obaj chłopcy nie mają matki: matka Amira zmarła podczas porodu, podczas gdy matka Hassana, Sanaubar, po prostu odeszła. Ojciec Amira, zamożny kupiec, nazywany czule Babą, kocha obu chłopców. Kupuje Hassowi dokładnie to samo, co Amirowi, ku irytacji Amira. Opłaca nawet chirurgiczną operację rozszczepu wargi Hassana. Z drugiej strony, Baba często krytykuje Amira, uważając go za słabego i tchórzliwego, a nawet grozi mu karą, gdy ten skarży na Hassana. Amir znajduje w Rahim Chanie, najbliższym przyjacielu Baby, namiastkę ojca, który go rozumie i wspiera jego chęć pisania, podczas gdy Baba uważa, że jest to babskie zajęcie. W rzadkich chwilach, gdy Baba go nie odpycha, siedząc na jego kolanach, Amir zastanawia się, dlaczego jego ojciec pije alkohol, który jest zabroniony przez islam. Baba mówi mu, że mułłowie są hipokrytami, a jedynym prawdziwym grzechem jest kradzież, a wszystkie inne grzechy są formą kradzieży.

Assef, nastolatek o sadystycznych skłonnościach, drwi z Amira, gdy ten bawi się z Hazarem. Uważa ich za przedstawicieli gorszej rasy. Sam Assef jest tylko w połowie Pasztunem, ma niemiecką matkę, typową blondynkę o niebieskich oczach. Pewnego dnia chce zaatakować Amira mosiężnymi kastetami, ale Hassan go broni, grożąc Assefowi strzałem z procy w oko. Assef rezygnuje, postanawiając zemścić się pewnego dnia.

Pewnego dnia Amir wygrywa miejscowy turniej latawców i wreszcie zyskuje pochwałę Baby. Hassan biegnie po ostatni latawiec, mówiąc do Amira: „Dla ciebie tysiąc razy więcej”. Nie tylko znajduje latawiec, ale również spotyka w alejce Assefa. Gdy ten chce mu odebrać latawiec, odmawia, za co Assef bije go i gwałci. Amir jest świadkiem tego aktu, ale jest zbyt przerażony, by interweniować. Wie, że jeśli nie przyniesie latawca do domu, Baba nie będzie z niego dumny. Czuje się winny, ale zależy mu na uczuciach Baby, więc milczy o incydencie. Po wszystkim Amir trzyma się z dala od Hassana, bo czuje się winny. Hassan z tego powodu cierpi.

Amir zaczyna wierzyć, że życie byłoby łatwiejsze, gdyby Hassana nie było, więc wkłada nowy zegarek i garść afgańskich banknotów pod materac Hassana, licząc, że Baba każe mu odejść. Hassan przyznaje się do kradzieży podczas konfrontacji z Babą. Baba, który wierzy, że „nie ma nic bardziej nędznego niż kradzież”, wybacza mu. Ku żalowi Baby, Hassan i Ali i tak wyjeżdżają. Amirowi nic już nie przypomina o jego tchórzostwie i zdradzie.

Część druga Pięć lat później, w 1979 roku Związek Radziecki interweniuje w Afganistanie. Baba i Amir uciekają do Peszawaru w Pakistanie, a następnie do Fremont w Kalifornii. Baba rozpoczyna pracę na stacji benzynowej. Po ukończeniu szkoły średniej Amir studiuje na Uniwersytecie w San Jose, gdzie rozwija swój talent pisarski. W każdą niedzielę Baba i Amir dorabiają, sprzedając używane rzeczy na pchlim targu w San Jose. Tam Amir poznaje Soraję Taheri, która również jest uchodźcą. Baba ma zdiagnozowany śmiertelny nowotwór, dlatego prosi ojca Sorai o jej rękę. Młodzi pobierają się. Wkrótce potem Baba umiera. Amir i Soraja są szczęśliwi, ale dowiadują się, że nie mogą mieć dzieci.

Amir robi karierę jako powieściopisarz. Piętnaście lat po ślubie Amir odbiera telefon od najlepszego przyjaciela ojca (i jego) Rahima Chana. Chan – wiedząc, że umrze – prosi Amira, aby odwiedził go w Peszawarze. Enigmatycznie mówi do Amira: „Jest sposób, aby znowu być dobrym”.

Część III Od Rahima Chana Amir dowiaduje się, że Hassan i Ali nie żyją. Ali został zabity przez minę lądową. Hassan i jego żona zostali zabici po tym, jak Hassan nie pozwolił talibom na konfiskatę domu Baby i Amira w Kabulu. Rahim Chan zdradza mu, że Ali był bezpłodny i nie był biologicznym ojcem Hassana. Hassan był w rzeczywistości synem Baby i żony Alego, Sanaubar, a więc przyrodnim bratem Amira. Wreszcie Chan mówi Amirowi, że powodem, dla którego go wezwał jest prośba, aby zabrał z sierocińca w Kabulu syna Hassana, Sohraba.

Amir, szuka Sohraba w towarzystwie Farida, afgańskiego taksówkarza i weterana wojny z Sowietami. Dowiadują się, że urzędnik talibski, który często przychodzi do sierocińca, daje pieniądze i zwykle zabiera ze sobą dziewczynkę. Czasami wybiera chłopca, ostatnio Sohraba. Dyrektor domu dziecka mówi Amirowi, jak go znaleźć.

Amir spotyka przywódcę talibów, który okazuje się być Assef. To on zatrzymał Sohraba w swoim domu jako tancerza. Assef zgadza się go oddać, jeśli Amir pokona go w walce, po czym katuje Amira, łamiąc kilka kości. Sohrab strzela mosiężną kulką z procy w lewe oko Assefa i pomaga Amirowi uciec. Ten budzi się w szpitalu.

Amir mówi Sohrabowi o swoich planach zabrania go do Ameryki i ewentualnej adopcji. Jednak władze amerykańskie żądają dowodów, że Sohrab jest sierotą. Prawnik radzi oddać Sohraba do sierocińca i starać się o adopcję. Gdy Sohrab dowiaduje się, że będzie musiał wrócić do sierocińca, podejmuje próbę samobójczą. W końcu Amir zabiera go do Stanów Zjednoczonych. Po adopcji, Sohrab nie nawiązuje kontaktu z Amirem i Sorayą, dopóki Amir nie opowie mu o Hassanie i latawcach oraz nie pokaże niektórych sztuczek Hassana. W końcu Amirowi udaje się wywołać krzywy uśmiech na twarzy Sohraba. Szczęśliwy biegnie za latawcem mówiąc: „Dla ciebie tysiąc razy więcej”.

Postacie Amir (Amir Qadiri nazwisko nie zostało podane w książce, ale w adaptacji filmowej z 2007 roku), który jest narratorem powieści. Khaled Hosseini przyznał, że jest on „niewiarygodnym tchórzem, który nie przyszedł z pomocą swojemu najlepszemu przyjacielowi”. Urodzony w rodzinie Pasztunów w 1963 roku, jest półsierotą, bo matka zmarła podczas porodu. Jako dziecko lubi opowiadać historie, a Rahim Chan zachęca go do zostania pisarzem. Gdy ma 18 lat po sowieckiej inwazji wojskowej na Afganistan razem z ojcem ucieka do USA, gdzie realizuje swoje marzenie o byciu pisarzem. Hassan jest najbliższym przyjacielem Amira z dzieciństwa. Według opisu ma okrągłą twarz jak u chińskiej lalki, zielone oczy i rozszczepioną wargę. Hosseini uważa, że jest „uroczym facetem, kibicujemy mu i kochamy go, ale nie jest on skomplikowany”. Czytelnik ostatecznie odkrywa, że Hassan jest w rzeczywistości synem Baby i Sanaubar, chociaż Hassan o tym nigdy się nie dowie. Co więcej, zgodnie z prawem plemiennym Hassan byłby Pasztunem, a nie Hazarem ponieważ jest synem Baby. Hassan zostaje później zabity przez talibów za odmowę oddania własności Amira. Assef jest synem Pasztuna, ale jego matka jest Niemką. Pomimo że jest tylko w połowie Pasztunem, wierzy, że są oni lepsi od Hazarów. Podziwia Hitlera i nazizm. Amir opisuje go jako „socjopatę”. Gwałci Hassana, by zemścić się na Amirze. Gdy dorośnie, dołącza do talibów i wykorzystuje seksualnie Sohraba, syna Hassana, i inne dzieci z domu dziecka.