Gustav Vilbaste, wcześniej Gustav Vilberg (ur. 3 września 1885 w Haavakannu, zm. 21 lutego 1967 w Tallinnie) – estoński botanik, pierwszy estoński etnobiolog, nauczyciel i językoznawca.
Życiorys Gustav Vilbaste urodził się 3 września 1885 roku jako Gustav Vilberg w parafii Kuusalu w północnej Estonii w Haavakannu. Był piątym dzieckiem w rodzinie rybaka. Pierwsze nauki pobierał w czteroletniej szkole wiejskiej w Saunja. W wieku 12 lat zaczął pracować, lecz trzy lata później powrócił do szkoły i w 1903 roku uzyskał dyplom nauczyciela.
Przez kolejne 10 lat pracował jako nauczyciel, a później kontynuował edukację w Tartu. Naukę przerwała I wojna światowa. Brał udział w wojnie estońsko-bolszewickiej.
Po zakończeniu działań wojennych Vilbaste rozpoczął studia na uniwersytecie w Tartu – w latach 1919–1926 studiował matematykę i nauki przyrodnicze. W okresie tym dużo podróżował po Estonii i pisał reportaże, które publikowała gazeta „Postimees”. Studia i podróże opłacał, pracując jako nauczyciel języków (1919–1920), jako guwerner, jako młodszy asystent na uniwersyteckim instytucie biologii (1920–1923) a później jako redaktor czasopisma „Loodus” (1922–1924). W latach 1925–1927 był również dyrektorem uniwersytetu publicznego Virumaa.
Następnie, na własny koszt, kształcił się dalej w zakresie botaniki na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie w 1929 roku zdobył tytuł doktora na podstawie pracy „Erneuerung der Loodvegetation durch Keimlinge in Ost-Harrien (Estland)”.
Był jednym z najlepszych specjalistów od flory estońskiej i po powrocie do Estonii otrzymał stypendium, by przygotować się do pracy akademickiej. Wówczas przeprowadził badania flory Szwecji, Finlandii i Łotwy. W latach 20. i 30. XX w. brał również udział w ekspedycjach do Austrii, Polski i Czechosłowacji oraz na Litwę. Pomimo swoich kwalifikacji nie uzyskał stanowiska na uniwersytecie.
Powrócił do pracy nauczycielskiej, ucząc przyrody i geografii w dwóch szkołach w Tartu. Publikował artykuły, w których często nie zgadzał się z pracami przedstawicieli głównego nurtu akademickiego. Założył własne wydawnictwo Loodusevaatleja (tłum. „Obserwator natury”), w którym w latach 1936–1938 wydawał czasopismo popularno-naukowe. Działalność wydawniczą zakończył z powodu problemów finansowych. W 1935 roku na fali „estonifikacji” zmienił nazwisko z Vilberg na Vilbaste.
W 1936 roku został mianowany pierwszym (i jedynym) inspektorem ds. ochrony środowiska. Funkcję tę sprawował przez prawie 10 lat, aż do jej likwidacji w 1940 roku przez reżim sowiecki. Jako inspektor przyczynił się do kompilacji listy gatunków chronionych, a także do utworzenia w 1939 roku ogrodu zoologicznego.
W latach 1941–1942 pracował ponownie jako nauczyciel, by powrócić na stanowisko inspektora, przywrócone przez reżim nazistowski. Stanowisko zostało ostatecznie zlikwidowane w 1945 roku. Po utworzeniu wydziału botaniki Estońskiego Muzeum Historii Naturalnej objął jego kierownictwo. W 1950 roku przeszedł na emeryturę.
Vilbaste zmarł 21 lutego 1967 roku w Tallinnie.
Działalność Od 1907 roku Vilbaste systematycznie zbierał estońskie nazwy roślin w odpowiedzi na akcje Estońskiego Towarzystwa Studentów Üleskutse, by stworzyć pełny wykaz nazw. Pierwszy wykaz nazw estońskich roślin został wydany w 1917 roku, a Vilbaste wzmiankowany jako jeden z czterech głównych korespondentów, którzy przyczynili się do jego powstania. W latach późniejszych sam organizował akcje zbierania nazw, opisów ich zastosowania, wszelkich informacji na ich temat oraz samych okazów. Pomagali mu nauczyciele wiejscy i uczniowie. W 1950 roku napisał rozprawę na temat dzikich roślin jadalnych, która jednak nie ukazała się drukiem. Jego monografia o lokalnym nazewnictwie roślin została wydana w 1993 roku – prawie 30 lat po jego śmierci.
Vilbaste był pierwszym estońskim etnobiologiem i jest uznawany za „ojca etnobiologii” w Estonii. Opublikował ponad 1400 publikacji, w tym 29 książek i broszur.
Odznaczenia i wyróżnienia Order Gwiazdy Białej IV klasy (1938) członek Estońskiego Towarzystwa Języka Ojczystego
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Tartu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Estońscy botanicy Kategoria:Estońscy nauczyciele Kategoria:Ludzie związani z Tallinnem Kategoria:Ochrona środowiska Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Białej Kategoria:Uczestnicy wojny estońsko-bolszewickiej (strona estońska) Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1967 Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019