Damy i huzary. Komedia we trzech aktach, prozą – trzyaktowa komedia Aleksandra Fredry wystawiona po raz pierwszy we Lwowie w 1825, wydana w 1826 w Wiedniu.
Opis Komedia powstała latem 1825, o czym świadczy informacja zawarta we lwowskim czasopiśmie „Rozmaitości” (nr 30, 27.07.1825): „Miłośnikom przyjemnej muzy Aleksandra hr. Fredry donosimy, że ten autor napisał znowu dwie nowych sztuk: Odludek i poeta tudzież Kobiety z huzarami”. Prapremiera sztuki odbyła się we Lwowie 18 listopada 1825, zaś w Warszawie wystawiono ją 14 maja 1826. Drukiem po raz pierwszy ukazała się w 1826 w tomie I zbiorowego wydania komedii Fredry (s. 175–316). Pierwotna wersja pisana była wierszem mieszanym (zachował się jej odpis, natomiast autograf zaginął). W Bibliotece Narodowej przechowywany jest zaś rękopis ostatecznej wersji prozaicznej, będący czystopisem sporządzonym własnoręcznie przez autora na potrzeby cenzury lwowskiej.
Treść Akcja rozgrywa się w okresie między kampaniami napoleońskimi 1809 i 1812 r.
W zacisznej wiejskiej posiadłości Majora, skąd niedawno „usunięto ostatnią białogłowę”, goszczą jego koledzy pułkowi. Panowie w spokoju zamierzają oddawać się polowaniom i grze w szachy. Niespodziewanie sielankę przerywa wizyta sióstr gospodarza z gromadą służących. Jedna z sióstr, pani Orgonowa postanowiła bowiem wyswatać swoją córkę Zosię za swego majętnego brata. Mimo początkowych nieporozumień w żołnierzach budzą się męskie instynkty. Ostatecznie intryga kończy się małżeństwem Zosi z młodym Porucznikiem, któremu Major zapisuje swój majątek.
Postacie oficerowie pułku huzarów na urlopie Major Rotmistrz Porucznik Kapelan siostry Majora Pani Orgonowa Pani Dyndalska Panna Aniela Zofia, córka pani Orgonowej stare huzary Grzegorz Rembo służące Józia, Zuzia, Fruzia
Inscenizacje Sztuka była wyjątkowo często wystawiana na deskach teatrów. Postać Rotmistrza grali tacy aktorzy, jak: Stefan Jaracz, Jan Kurnakowicz, Jerzy Pichelski; Julian Grabiński, Jan Aśnikowski, Feliks Leon Stobiński, Kazimierz Sarnowski; rolę Majora odtwarzali: Mieczysław Frenkiel, Jan Kurnakowicz, Feliks Żukowski, Kazimierz Wichniarz, Tadeusz Kosudarski, Wirgiliusz Gryń, Karol Kremski, Hipolit Wójcicki, Józef Teksel, Adam Bulwiński, Józef Benda, Jan Szymkajło; Jan Szymborski; w rolę Edmunda wcielali się: Janusz Warmiński, Zbigniew Sawan, Zdzisław Mrożewski, Zygmunt Kęstowicz, Mieczysław Wojnicki, Bogusz Bilewski, Wiesław Gołas, Janusz Zakrzeński, Andrzej Żarnecki, Aleksander Bergman; Kapelana grali Aleksander Zelwerowicz, Kazimierz Opaliński, Józef Pilarski, Aleksander Dzwonkowski, Kajetan Nowiński, Józef Cybulski; Rembo lub Grzegorza grali: Tadeusz Kondrat, Lech Ordon, Aleksander Dzwonkowski, Janusz Paluszkiewicz, Czesław Roszkowski, Janusz Kłosiński, Adam Mularczyk, Zdzisław Leśniak; Lechosław Litwiński, Wojciech Dąbrowski, Wacław Gurynowicz, Juliusz Jejde. Orgonową odtwarzały m.in.: Mieczysława Ćwiklińska, Wanda Łuczycka, Jadwiga Chojnacka, Dyndalską: Lucyna Messal, Józefa Wójcicka, a Zofię: Sylwestra Majdrowicz.
W 1973 Olga Lipińska zrealizowała wersję telewizyjną farsy, która została potem zaliczona do „Złotej Setki Teatru TV”. W obsadzie znaleźli się m.in.: Jan Kobuszewski, Marek Walczewski, Bronisław Pawlik, Wojciech Pokora, Danuta Szaflarska, Ryszarda Hanin, Zofia Kucówna, Bożena Dykiel, Anita Dymszówna, Czesław Roszkowski, Jerzy Turek.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Damy i huzary (rękopis) w bibliotece Polona
Kategoria:Polskie utwory komediowe Kategoria:Dramaty Aleksandra Fredry Kategoria:Utwory literackie z 1825