mały|Grób Władysławy Weychert-Szymanowskiej na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Władysława Weychert-Szymanowska (ur. 27 czerwca 1874 w Warszawie, zm. 29 sierpnia 1951 w Łodzi) – polska pisarka i pedagog oraz działaczka socjalistyczna i feministyczna.
Życie Urodziła się 27 czerwca 1874 w Warszawie w rodzinie inteligenckiej, z domu Weychert. Ukończyła szkołę instruktorów rolniczych oraz korespondencyjne kursy im. Stanisława Staszica w Warszawie, następnie studiowała na tajnym Uniwersytecie Latającym. W latach 1891–1909 uczyła języka polskiego na pensjach żeńskich i w Szkole Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy. Od 1892 członkini Związku Równouprawnienia Kobiet, potem także nielegalnych Kobiecego Koła Oświaty Ludowej i Koła Kobiet Korony i Litwy. W latach 1903–1912 wykładała w pierwszych szkołach rolniczych w Pszczelinie i KruszynkuSłownik biograficzny działaczy ruchu ludowego (makieta), Warszawa 1989, s, 422. . Jednocześnie zaangażowana była w prace Stowarzyszenia Kursów dla Analfabetów DorosłychWładysława Weychert-Szymanowska, Stowarzyszenie Kursów dla analfabetów dorosłych, [w:] Nasza walka o szkołę polską, t. 2, Warszawa 1934, s. 195–201. Współpracowała także z prasą Polskiego Związku Ludowego, a następnie z redakcją „Zarania”. Uczestniczyła także w pracach oświatowych Towarzystwa Kółek Rolniczych im. Stanisława Staszica. Działała w środowisku nauczycielskim, początkowo w Kole Wychowawców, a potem w powstałym w 1905 Polskim Związku Nauczycielskim. W tym okresie była także prelegentką licznych kursów prowadzonych przez różne inne stowarzyszenia oświatowe, m.in. Towarzystwo Szerzenia Oświaty „Światło” w Lublinie, Uniwersytet Ludowy Ziemi Radomskiej, Związek Towarzystw Samopomocy Społecznej, a także V Oddział Towarzystwa Kultury Polskiej, kontynuujący działalność zawieszonego przez władze carskie Uniwersytetu dla Wszystkich. W tym ostatnim nie tylko prowadziła wykłady, ale także nielegalnie nauczała dorosłych analfabetów wykorzystując możliwości zalegalizowanych pogadanek przyrodniczychAgnieszka Stopińska-Pająk, Biograficzne konteksty pierwszego polskiego podręcznika andragogiki, "Edukacja Dorosłych" nr 2, 2010, s. 28.
I wojna światowa Podczas I wojny światowej pracowała w Centralnym Biurze Szkolnym w Piotrkowie organizując szkoły dla dorosłych i kursy nauczycielskieWładysława Weychert-Szymanowska, Centralne Biuro Szkolne 1915–1916, [w:] Pokłosie pracy oświatowej w latach 1880–1928, Warszawa 1928, s. 54–56; Helena Radlińska, Centralne Biuro Szkolne 1915–1916, [w:] Nasza walka o szkołę polską, t. 2, Warszawa 1934 s. 201–208.. Twierdziła wówczas, że przyszłość Polski należy do ludu, i że w Polsce rządzonej przez lud staną „otworem dla wszystkich chętnych wrota do pałacu kultury." Postulowała także obowiązek zapewnienia przez państwo uboższej młodzieży bezpłatnej nauki i taniej bursyWładysława Weychert-Szymanowska, Lud polski a oświata, Dąbrowa Górnicza 1915, s. 23, 24. W Królestwie współdziała z PSL „Wyzwolenie” i współpracowała z Polską Organizacją Wojskową. W latach 1916–1918 była członkinią Naczelnego Zarządu Ligi Kobiet Galicji i ŚląskaJoanna Dufrat, Kobiety w kręgu lewicy niepodległościowej. Od Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego do Ochotniczej Legii Kobiet (1908-1918/1919, Toruń 2001, passim .
II Rzeczpospolita W niepodległej Polsce była współorganizatorką Instytutu Oświaty i Kultury im. Stanisława Staszica. Od 1919 działała w Klubie Politycznym Kobiet Postępowych. Była także przewodniczącą Towarzystwa Klubów Kobiet Pracujących. Od 1922 była związana z Polską Partią Socjalistyczną, w której odgrywała znaczącą rolę w Wydziale Kobiecym PPS. Należała także do Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Polskiego Związku Myśli Wolnej i Towarzystwa Oświaty Demokratycznej „Nowe Tory”Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego (makieta), Warszawa 1989, s, 422.
II wojna światowa i Polska Ludowa Podczas II wojny światowej najpierw brała udział w obronie Warszawy we wrześniu 1939 i w późniejszej konspiracji antyhitlerowskiej. Należała do organizacji Polscy Socjaliści, a następnie do Robotniczej Partii Polskich Socjalistów. Po 1945 członkini PPS, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Działała wówczas w ruchu spółdzielczym i w Lidze Kobiet.
Zmarła 29 sierpnia 1951 w Łodzi. Pochowana na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (aleja 1, gród 35).
Jej mężem był Zygmunt Szymanowski (1873–1956), lekarz bakteriolog i działacz socjalistycznyJan Tropiłło, Szymanowski Zygmunt (1873–1956), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 50, Warszawa-Kraków 2015, s. 120–121,; miała córkę Jadwigę (1910–1972).
Publikacje Jej dorobek piśmienniczy obejmuje ok. 30 podręczników i broszur dla młodzieży: Stylistyka oraz teoria prozy i poezji do użytku szkolnego, (1898), Życiorysy naszych najlepszych poetów XVI. stul. (1900), Krótki zarys piśmiennictwa polskiego (1902), Kilka słów o historycznym podkładzie w Legionie Wyspiańskiego (1911), Lud polski a oświata, Dąbrowa Górnicza 1915, Życie ma kursach dla dorosłych (1922, razem z I. Koliskową), Nauczanie dorosłych czytania i pisania (1921). Język polski. Metodyczne wskazówki dla samouków (1923), Centralne Biuro Szkolne 1915–1916, [w:] Pokłosie pracy oświatowej w latach 1880–1928, Warszawa 1928, s. 54–56, Stowarzyszenie Kursów dla analfabetów dorosłych, [w:] Nasza walka o szkołę polską, t. 2, Warszawa 1934, s. 195–201.
Przypisy
Bibliografia Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego (makieta), Warszawa 1989, s, 422.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Latającego Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Galicji i Śląska Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Polskich (Polska Ludowa) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Politycy polskiego ruchu ludowego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Kobiety – członkinie partii politycznych i organizacji społecznych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Polskie działaczki kobiece XIX wieku Kategoria:Polskie feministki i feminiści Kategoria:Polscy pisarze XIX wieku Kategoria:Polscy pisarze XX wieku Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Nauczyciele związani z Łodzią Kategoria:Nauczyciele związani z Warszawą Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Piotrkowem Trybunalskim (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1951