mały|Gwary śląskie według Alfreda Zaręby, nr. 4 – gwary prudnickie mały|Pomnik z inskrypcją Paniynko wejś nełs w łopieka w Krobuszu Gwary prudnickie (alt. gwary głogóweckie) – jedna z gwar środkowośląskich języka polskiegoO zaliczaniu gwar śląskich do języka polskiego, zob. B. Wyderka, O wielojęzyczności Śląska, „Indeks. Pismo Uniwersytetu Opolskiego” 2004 nr 55-56..
Cechami charakterystycznymi gwar prudnickich są:
brak mazurzenia dyftongizacja samogłosek wymowa ã we wszystkich pozycjach pomieszanie we fleksji tematów twardych i miękkich, czyli też i po twardych jako końcówka: stari „stary”, żywi „żywy”
Zasięg występowania Gwary prudnickie występują na wschód od Prudnika i na zachód od Odry. Ich zasięg pokrywa się częściowo z powiatem prudnickim w jego historycznych granicach. Jest to obszar dzisiejszych powiatów prudnickiego (jego wschód i północ), krapkowickiego (zachód), nyskiego (wschód) i kędzierzyńsko-kozielskiego (zachód). Występują wokół Głogówka, Białej i Strzeleczek, sięgają Krapkowic i Kędzierzyna-Koźla.
Wśród ludności posługującej się gwarami prudnickimi wyróżnia się kilka podgrup gwarowych. Podział wynika z położenia miejscowości w terenie oraz rodzaju prac, jakie wykonywali mieszkańcy poszczególnych wsi. Mieszkańców wsi Gostomia, Solec, Rostkowice, Wilków, Mionów, Wierzch, Olbrachcice, Nowy Browiniec i Browiniec Polski, w pobliżu których nie ma lasów, zalicza się do grupy Golołków (jest goło). Ludność zamieszkująca wsie bliżej kompleksów leśnych – Moszną, Zielinę, Nową Wieś Prudnicką, Kujawy, Ścigów, Racławiczki, Dziedzice, Smolarnię i Łącznik, to Podlesiołki. Na wschód od nich, w miejscowościach But, Czartowice, Golczowice, Mucków, Sysłów, Wawrzyńcowice, Zawada, mieszkają Klocołrzy, którzy chodzili do lasów po drzewo. Mietlołrzy, którzy trudnili się wyrobem mioteł, to mieszkańcy Steblowa, Dobrej i Strzeleczek. We wsiach Mochów, Błażejowice Dolne i Dzierżysławice mieszkają Kapuściołrzy, którzy uprawiali warzywa. Mieszkańców wsi Rzepcze, Kórnica, Komorniki, Pisarzowice, Pietna, Ściborowice, Nowy Dwór Prudnicki nazywa się Kamiyniołrzami, ponieważ wsie te znajdują się na kamienistym gruncie. Ludzi mieszkających w Głogowcu to Karpaciołrzy, ponieważ mieszkają na wzgórzu. Biedrzychowice i Naczęsławice to Hery, natomiast Żużela, Brożec, Stradunia i Mechnica to Buchciołrzy.
Badania Mowa prudnicka była pierwszą naukowo zbadaną polską gwarą. Badania nad nią rozpoczął Lucjan Malinowski w 1869. Prudnickie narzecze badali również: Kazimierz Nitsch, Karol Dejna, Stanisław Bąk, Stanisław Rospond, Stanisław Urbańczyk i Feliks Pluta.
Kultura Anna Myszyńska pisała swoje książki i opowiadania w gwarze prudnickiej. Używał jej również Rafał Urban, który traktował ją twórczo i przekształcał literacko.
Przykład tekstu
Zobacz też Goloki
Przypisy
Bibliografia
Prudnicka Kategoria:Kultura Śląska Kategoria:Kultura w Prudniku Kategoria:Kultura ziemi prudnickiej