Aleksander Axer (ur. 10 października 1880 w Przemyślu, zm. 4 października 1948 w Zurychu) – polski matematyk, doktor matematyki.
Życiorys Był synem pracownika urzędu podatkowego, Abrahama Leona Axera, i Fani Zoftan Grün. Miał trzech braci (Józef, Maurycy, Filip) oraz siostrę – Robertę. Rodzina kilkukrotnie zmieniała adresy zamieszkania w Przemyślu w związku z pracą ojca. Od 1886/1867 Aleksander uczęszczał przez cztery lata do szkoły ludowej w swoim mieście, a następnie zaczął naukę w Gimnazjum Wyższym w Przemyślu, gdzie zdał maturę w roku 1898. W październiku 1898 rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Wiedeńskiego. Studiował nauki matematyczne, fizyczne i filozoficzne. W 1902 obronił pracę doktorską pt. Über asymptotische Werte zahlentheoretischer Funktionen im Gebiete der aus den dritten Einheitswurzeln gebildeten ganzen complexen Zahlen.
Ponieważ otrzymał stypendium naukowe, w 1903 wyjechał na dalsze studia do Getyngi. Opracował tam m.in. dla czytelni uniwersyteckiej wykłady Hermanna Minkowskiego o geometrii liczb.
W 1904 roku wziął udział w III Międzynarodowym Kongresie Matematyków w Heidelbergu, po czym powrócił do Wiednia. W roku szkolnym 1904/05 uczył młodzież w Szkole Realnej im. Cesarza Franciszka Józefa w Wiedniu. Rok później rozpoczął studia matematyczne w Zurychu, a od 1911 zamieszkał już tam na stałe.
24 grudnia 1912 ożenił się z lekarką, aktywistką polityczną, Reele (Reginą) Kahane. Oboje otrzymali obywatelstwo szwajcarskie pod koniec 1917 roku.
Po I wojnie światowej Aleksander Axer głównie uczył matematyki w szkołach prywatnych. W 1920 rozwiódł się, a 27 marca 1937 roku poślubił Dorothee Caroline Ochsner. Z nią także rozwiódł się – już rok później.
Zmarł w 1948 roku w Szpitalu Prywatnym „Domu Sióstr Czerwonego Krzyża” przy ul. Gloriastrasse 14 w Zurychu. Został pochowany na cmentarzu miejskim Nordheim (grób nr 9405, klasa I).
Prace Zahlentheoretische Funktionen und deren asympptotische Werte im Gebiete der aus den dritten Einheitswurzeln gebildeten ganzen komplexen Zachlen, „Monatshefte für Mathematik und Physik”, 15 (1904), s. 239–291. O układach sił wewnętrznych z siłośrodem, „Prace Matematyczno-Fizyczne”, 19 (1908), s. 99–122. Przyczynek do charakterystyki funkcji ideałowej φ (r) [„Sur la fonction φ (r) dans la thèorie des ideaux], „Prace Matematyczno-Fizyczne”, 21 (1910), s. 37–41.
Beitrang zur Kenntnis der zahlentheoretischen Funktionen μ (n) und λ (n) [„Przyczynek do teoryi funkcyj liczbowych µ (n) i λ (n)], „Prace Matematyczno-Fizyczne”, 21 (1910), s. 65–95. Arytmetyka pierwiastków trzecich z jedności, Warszawa 1910.
Zarys arytmetyki ciała pierwiastków trzecich z jedności [l’Arithmetique du corps des racines troisiemes de l’unitè], „Wiadomości Matematyczne” 14 (1910), s. 1–66, 139-170, tamże, 15 (1911), s. 147–199, tamże, 16 (1912), s. 33–97. Obliczanie asymptotyczne, odnoszące się do liczby rozkładów liczb na pary czynników bez potęg stopni danych [„Asymptotische Abschätzung die Anzahl der Zerlegung von Zahlen in von Potenzen gegebener Grade freie Faktorenpaare betreffend”], „Prace Matematyczno-Fizyczne”, 22 (1911), s. 73–102. Das Analogon zur Funktion φ (x) in einem zu vorgegebenen Primzahlen teilerfremden Zahlensystem, „Monatshefte für Mathematik und Physik”, 22 (1911), s. 3–25. Über einen arithmetischen Satz von Gegenbauer, „Monatshefte für Mathematik und Physik”, 22 (1911), s. 187–194. Über einige Grenzwertsätze, „Sitzungsberichte der matematisch-naturwissenschaftlichen Klasse der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu Wien”, Zweite Abteilung, Wien 120 (1911), s. 1253-1298.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Ludzie związani z Zurychem Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Szwajcarzy pochodzenia polskiego Kategoria:Zmarli w 1948 Kategoria:Urodzeni w 1880