Ten wykaz zawiera pozaukładowe jednostki miary, czyli jednostki nienależące do układu SI. Pojęcie to bywa także używane do określenia jednostek nienależących do żadnego układu jednostek miar, albo nienależących do rozpatrywanego układu jednostek miar.
Wyodrębnione zostały jednostki miar określone ustawowo jako legalne w PolsceRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2020 r. w sprawie legalnych jednostek miar ()..
Ciepło, energia i praca W układzie SI, dżul (J)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce elektronowolt (eV) watogodzina (Wh) i pochodne np. kilowatogodzina (kWh)
pozostałe British Thermal Unit (BTU) erg (erg) kilogramometr (kGm) termia (th) warogodzina (varh) kaloria (cal), częściej kilokaloria (kcal) (często używana w dietetyce i przemyśle żywieniowym)
Ciśnienie W układzie SI paskal (Pa)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce milimetr słupa rtęci (mmHg) (dopuszczone do opisu ciśnienia krwi i innych płynów ustrojowych) bar (bar) atmosfera techniczna (at) atmosfera fizyczna (czasem atmosfera normalna) (atm)
Inne milimetr słupa wody (mmH2O) (używane do określenia ciśnienia krwi)
Czasu W układzie SI sekunda (s)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce minuta (min) godzina (h) doba (d)
Inne Jednostki czasu kwarta tercja kwadrans tydzień miesiąc rok dekada wiek tysiąclecie motogodzina (mth) Jednostki geologiczne moment (chronologia) chron wiek (geologia) epoka geologiczna okres (geologia) era (chronologia) eon Jednostki religijne pacierz, zdrowaśka, różaniec – regionalizmy oznaczające czas potrzebny do odmówienia tych modlitw
Długości W układzie SI metr (m)
Jednostki stosowane w astronomii: parsek rok świetlny jednostka astronomiczna
Jednostki stosowane w określonych dziedzinach U (elektronika) punkt typograficzny cycero (poligrafia) kwadrat (poligrafia) angstrem (Å) X
Jednostki oparte na wymiarach ciała człowieka: palec pouce pulgada cal (in) stopa (ft) stopa angielska
Długość drogi jard (y) krok liga morska liga lądowa mila (mi) mila admiralska mila angielska mila geograficzna mila londyńska mila morska (NM) kabel mila polska wiorsta sążeń mila rzymska passus parasanga mila wrocławska staja
Inne ławka linia furlong pręt metr katolicki
Ilości materii w układzie SI jednostka liczności materii mol (mol)
Kąta w układzie SI radian (rad m/m)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce stopień minuta sekunda grad (gon) obrót
Inne tercja kwarta tysiączna rumb
Ładunku elektrycznego w układzie SI kulomb (C) Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce amperogodzina (Ah) Inne ładunek elementarny (e)
Masy w układzie SI kilogram (kg) Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce karat metryczny (ct) tona (t) zunifikowana jednostka masy atomowej (u)
Inne kwintal (q) graw (gv), pierwotna bezprzedrostkowa nazwa kilograma M (masa Słońca) abassi funt (lb) łut uncja (oz) cetnar (cwt) drachma gran
Mocy W układzie SI wat (W)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce war (var) woltoamper (VA)
Inne koń mechaniczny (KM) koń parowy (HP) koń przeliczeniowy Shaft horsepower (SHP)
Natężenia prądu elektrycznego W układzie SI amper (A)
Inne biot
Natężenia światła W układzie SI: kandela (cd) oraz jednostki pochodne układu SI: lumen (lm) i luks (lx)
Jednostka pozaukładowa: świeca
Objętości w układzie SI metr sześcienny (m³)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce litr (l)
Inne kubik metr przestrzenny (st) tona rejestrowa (RT) baryłka (bbl) buszel ćwiartka ćwierć drachma galon (gal) uncja (fl oz) garniec kwaterka kwarta (qt) półkwarta (pinta) (pt) korzec kropla łaszt okseft szefel szklanka
Pola powierzchni w układzie SI metr kwadratowy (m²)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce ar (a) i pochodna hektar (ha) – pole powierzchni gruntów rolnych i terenów budowlanych barn (b) – jednostka przekroju czynnego
Inne akr dziesięcina feddan łan morga staje
Prędkości W układzie SI metr na sekundę (m/s)
Inne mach (Ma) kilometr na godzinę (km/h, kmph) mila na godzinę (m/h, mph) węzeł (kt) c (ułamek prędkości światła w próżni)
Radioaktywności W układzie SI bekerel (Bq)
Inne kiur (Ci)
Siły W układzie SI niuton (N)
Inne kilogram-siła (kilopond) dyna
Stężenia W układzie SI mol na metr sześcienny (mol/m³)
Inne procent % promil ‰ ppm, ppb, ppt europejska jednostka zapachowa
Temperatury W układzie SI kelwin (K)
Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce stopnie Celsjusza (°C)
Inne stopnie Fahrenheita stopnie Rankine’a stopnie Réaumura stopnie Rømera stopnie Delisle’a stopnie Newtona
Zdolność skupiająca soczewki lub układu optycznego Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce dioptria
Inne Jednostki dopuszczone do legalnego stosowania w Polsce bel (B) i pochodna – decybel (dB) neper (Np) teks – jednostka gęstości liniowej włókna rentgen – jednostka dawki ekspozycyjnej promieniowania X i γ, dopuszczona do stosowania dla urządzeń pomiarowych będących w obrocie lub użytkowaniu przed dniem 23.04.2004 Inne miurg denier (DEN) DIN dol lpmm metr bieżący paczkolata - jednostka określająca liczbę wypalonych papierosów, stosowana w dokumentacji medycznej pH
Gospodarstwo domowe szczypta kropla łyżeczka łyżka stołowa małpka kwaterka wiadro worek pęczek funt kobiałka (łubianka) taczka szklanka na koniec noża kieliszek mały kieliszek do wina filiżanka garść liści szczypta liści
Handel egzemplarz (egz.) - jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów komplet (kpl.) - pełny zestaw elementów, które stanowią pewną całość opakowanie (opk.) skrzynia sztuka (szt.) - pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element ryza
Transport karton kontener paleta pasażerokilometr taczka tonokilometr wozogodzina wozokilometr
Przypisy
Bibliografia Le Système international d’unités (fr.) lub The International System of Units (SI) (ang.) wydanie 8. Organisation Intergouvernementale de la Convention du Mètre (tzw. SI brochure) Dyrektywa Rady 80/181/EWG Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/3/WE z dnia 11 marca 2009 r. zmieniająca dyrektywę Rady 80/181/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do jednostek miar
Linki zewnętrzne Przelicznik miar Witryna o miarach
Kategoria:Listy jednostek miar i wag