1 Armia Francuska „Ren i Dunaj”

thumb|Kamień pamiątkowy w Reims poświęcony 1 Armii Francuskiej „Ren i Dunaj” (2018) thumb|Tablica pamiątkowa w Colombes poświęcona 1 Armii Francuskiej „Ren i Dunaj” (2022) 1 Armia Francuska „Ren i Dunaj” (fr. 1re Armée Française „Rhin et Danube”) – związek operacyjny Francuskiej Armii Wyzwolenia w czasie II wojny światowej, w którego składzie znajdowały się 19 i 29 Zgrupowania Piechoty Polskiej.

Nazwy jednostki 2 Armia (2e Armée): 26 grudnia 1943 – 23 stycznia 1944 Armia B (Armée B): 23 stycznia 1944 – 23 września 1944 1 Armia Francuska (1re Armée Française): 23 września 1944 – maj 1945 1 Armia Francuska „Ren i Dunaj” (1re Armée Française „Rhin et Danube”): maj – 1 sierpnia 1945

Sformowanie 31 lipca 1943 roku doszło do zjednoczenia Sił Wolnych Francuzów (FFL) podległych rozkazom Komitetowi Wolnej Francji generała Charles’a de Gaulle’a i Armii Afryki, która po rozwiązaniu Armii Rozejmowej opowiedziała się za antypetainowskim generałem Henrim Giraudem. Utworzona została Francuska Armia Wyzwolenia – siły zbrojne Francuskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, a następnie Rządu Tymczasowego.

W grudniu 1943 roku w składzie Francuskiej Armii Wyzwolenia sformowana została 2 Armia, którą od stycznia 1944 roku zaczęto nazywać Armią B. Jej dowódcą został generał armii Jean de Lattre de Tassigny – były oficer Armii Rozejmowej, który ze względu na wydanie podkomendnym rozkazu walki z hitlerowcami w listopadzie 1942 został wtrącony do więzienia przez reżim Vichy.

Struktura organizacyjna Dowódca: generał Jean de Lattre de Tassigny

1 Korpus Armijny (dowódca: generał Henry Martin, następnie generał Antoine Béthouart): 15px 2 Marokańska Dywizja Piechoty 15px 4 Marokańska Dywizja Górska 15px 9 Kolonialna Dywizja Piechoty 15px 14 Dywizja Piechoty 15px 1 Dywizja Pancerna

2 Korpus Armijny (dowódca: generał Henry Martin, następnie generał Joseph de Goislard de Monsabert): 15px 1 Marszowa Dywizja Piechoty (w marcu 1945 roku wyłączona ze składu armii i podporządkowana Armii Alpejskiej) 15px 1 Dywizja PiechotyMarie-Anne Corvisier-de Villèle, Inventaire des archives de la guerre: série P 1940-1946, t. II, 1997, s. 68. 15px 3 Algierska Dywizja Piechoty 15px 2 Dywizja PancernaCzadyjski Pułk Marszowy złożony był praktycznie wyłącznie z Hiszpanów – emigrantów z faszystowskiego państwa generała Francisco Franco, w tym weteranów Ludowej Armii Republiki. (w składzie armii między 5 grudnia 1944 a 10 lutego 1945 roku) 15px 5 Dywizja Pancerna

Pozostałe jednostki 1 Armii Francuskiej: 15px 10 Dywizja Piechoty 15px 27 Dywizja Piechoty Górskiej (w marcu 1945 roku wyłączona ze składu armii i podporządkowana Armii Alpejskiej) 15px Batalion de Choc 15px Zgrupowanie Komandosów Afryka 15px Zgrupowanie Komandosów Francja cztery Zgrupowania Taborów Marokańskich szesnaście zgrupowań artylerii sześć pułków niszczycieli czołgów dwa rozpoznawcze pułki pancerne cztery pułki inżynieryjnie trzy pułki pionierówW składzie 201 Pułku Pionierów Północnoafrykańskich służyły dwa bataliony złożone wyłącznie z Polaków: 19 i 29 Zgrupowania Piechoty Polskiej. Po zakończeniu krótko pełniły służę we francuskiej strefie okupacyjnej po czym wróciły do kraju z pełnym wyposażeniem. dwanaście zgrupowań artylerii przeciwlotniczej jednostki transportowe, medyczne, kwatermistrzowskie

Szlak bojowy Swój szlak bojowy Armia B rozpoczęła 15 sierpnia 1944 roku od lądowania w Prowansji. Uprzednio, w lipcu, został do niej włączony wycofany z Włoch Francuski Korpus Ekspedycyjny. Późnym latem wyzwolone zostały między innymi Marsylia, Tulon i Lyon. 12 września 1944 roku doszło do spotkania z 2 Dywizją Pancerną2 Dywizja Pancerna została przetransportowana z Afryki do Wielkiej Brytanii celem wzięcia udziału w lądowaniu w Normandii.. W tym samym czasie związek taktyczny otrzymał nową nazwę – 1 Armia Francuska. Doszło także do włączenia w jej skład części bojowników walczących dotąd we Francuskich Siłach Wewnętrznych (FFI) – zjednoczonego Ruchu Oporu.

W październiku armia wzięła udział w bitwie o Wogezy, natomiast zimą z 1944 na 1945 rok w wyzwoleniu Alzacji, między innymi w ciężkich walkach pod Colmarem. W marcu 1 Armia Francuska przekroczyła Ren wkraczając w granicę Niemiec i tocząc boje na Linii Zygfryda. W kwietniu i maju armia wzięła udział w walkach w Badenii i Wirtembergii, w Schwarzwaldzie oraz w Vorarlbergu. Swój szlak bojowy zakończyła w południowo-zachodnich Niemczech oraz w zachodniej Austrii.

Po wojnie żołnierze 1 Armii Francuskiej „Ren i Dunaj” pełnili służbę okupacyjną w Niemczech i w Austrii.

Stan liczebny + Stany liczebne armiiPaul Gaujac, Le Débarquement de Provence, Histoire et Collections, 2004, p. 180. Data liczba ludzisierpień 1944 50 tys.wrzesień 1944 77 tys.listopad 1944 237 tys.listopad 1944 – styczeń 1945 248 tys.styczeń – luty 1945 265 tys.luty – marzec 1945 262 tys.marzec 1945 250 tys.Ze składu armii wyłączono 1 Marszową Dywizję Piechoty (dawna 1 Dywizja Wolnych Francuzów) oraz 27 Dywizję Piechoty Górskiej podporządkowane Oddziałom Armii Alpejskiej.kwiecień – maj 1945 252 tys.

Po wyzwoleniu Francji około 114 tysięcy byłych bojowników Ruchu Oporu (ponad 30% stanu FFI) dołączyło do Francuskiej Armii Wyzwolenia. Część z nich trafiła do już istniejących jednostek 1 Armii Francuskiej, z reszty sformowano 1 Dywizję Piechoty, 10 Dywizję Piechoty, 14 Dywizję Piechoty i 27 Dywizję Piechoty Górskiej.

Straty armii między sierpniem 1944 a majem 1945 roku wyniosły 13 874 zabitych i 42 256 rannychMaréchal De Lattre de Tassigny, Histoire de la 1re Armée française, Rhin et Danube (1949), Presses de la Cité, 1971, p. 603..

Znak wyróżniający, sprzęt i mundury Znak wyróżniający 1 Armii Francuskiej „Ren i Dunaj” był wzorowany na herbie Colmar – francuskiego miasta w departamencie Górny Ren, o który armia toczyła ciężkie boje zimą z 1944 na 1945. Wprowadzono go w czerwcu 1945 roku.

1 Armia Francuska używała sprzętu amerykańskiego i brytyjskiego, a niekiedy także przedwojennego francuskiego (między innymi karabinów MAS 36 i pistoletów maszynowych MAS 38). W przypadku mundurów stosowano zarówno umundurowanie francuskie wz. 35 i wz. 41Wzór przejęty po Państwie Francuskim., jak i amerykańskie oraz brytyjskie.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Jean de Lattre de Tassigny, Histoire de la première armée française, Plon, 1949. Ouvrage collectif, Histoire générale illustrée de la Deuxième Guerre mondiale, Quillet, 1948. Jean-Christophe Notin, La Campagne d’Italie 1943-1945 : Les victoires oubliées de la France, Perrin, 2002. Jean-Christophe Notin, Les Vaincus seront les vainqueurs: Les Français en Allemagne (1945), Seuil, 2004. François de Lannoy, „La 1re armée et la libération de la France”, La Nouvelle Revue d’histoire, n. 74, septembre-octobre 2014, p. 39-43.

Kategoria:Armie francuskie