Mutagen (z łac. dokonujący zmiany) – czynnik wywołujący mutacje, czyli zmieniający materiał genetyczny.
Najważniejsze z nich: mutageny chemiczne: niektóre kwasy (np. kwas azotawy) aminy (np. anilina) pestycydy niektóre trujące środki bojowe (iperyt jako czynnik alkilujący DNA) barwniki wiążące DNA (interkalujące) benzopiren w dymie tytoniowym dioksyny niemal wszystkie związki aromatyczne substancje alkilujące (np. siarczan dimetylu) reaktywne formy tlenu (np. rodniki ) alkaloid kolchicyna analogi zasad azotowych (np. 5-bromouracyl) dichromian potasu mikotoksyny (np. aflatoksyna B1) cisplatyna (indukuje powstawanie wiązań krzyżowych w cząsteczkach DNA) mutageny fizyczne: promieniowanie jonizujące promieniowanie gamma promieniowanie rentgenowskie promieniowanie ultrafioletowe promieniowanie kosmiczne wysoka temperatura szok termiczny bodźce traumatyczne – urazy mutageny biologiczne: niektóre wirusy (różyczki i opryszczki, retrowirusy) pierwotniaki wywołujące toksoplazmozę grzyby pleśniowe
Do wykrycia siły mutagenu stosuje się test Amesa.
Zobacz też mutageneza teratologia
Przypisy
Kategoria:Genetyka Kategoria:Ochrona środowiska