thumb mały Wodnicha oliwkowobrązowa, wodnicha Persoona (Hygrophorus persoonii Arnolds) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrophorus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Eef Arnolds w 1979 r. Synonimy: Agaricus limacinus Schaeff. 1774 Hygrophorus dichrous var. fuscovinosus Bon 1975 Hygrophorus persoonii var. fuscovinosus (Bon) Bon 1981 Nazwę polską zaproponował w 2003 r. Władysław Wojewoda. Barbara Gumińska opisywała ten gatunek pod nazwą wodnicha Persoona.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–10 cm, za młodu wypukły, w stanie dojrzałym szeroko rozpostarty z nieco wypukłym środkiem. Brzeg dość długo podwinięty, u młodych okazów biało oszroniony. Powierzchnia gładka, ciemnobrązowa, czasem z szarym lub oliwkowym odcieniem. Jest śluzowata, ale podczas suchej pogody u starszych okazów wysycha. Blaszki Szeroko przyrośnięte, lub nieco zbiegające, dość grube, rzadkie, z blaszeczkami. Ostrza równe. Trzon Wysokość 5–8 cm, grubość 1,5–3 cm, czasami ze zwężającą się podstawą, walcowaty, pełny, ze śluzowatym pierścieniem. Powyżej pierścienia powierzchnia jest sucha, biała, pokryta kropelkami płynu, czasem zastygającego w drobne białe brodawki. Poniżej pierścienia powierzchnia biała, pokryta drobnymi, szarobrunatnymi łuseczkami. Miąższ Gruby, zwarty, biały, nie zmieniający barwy po uszkodzeniu. Smak łagodny, zapach słodkawy, czasami niewyraźny. Cechy mikroskopowe Zarodniki 9–12 (13,5) × 6,5–7,5 (8) μm, jajowate, gładkie. Podstawki maczugowate, 60–75 × 8–11 μm. Strzępki skórki o średnicy 3–4,5 μm. Gatunki podobne W rodzinie wodnichowatych aby dokonać pewnej identyfikacji gatunku, często konieczne jest przeprowadzenie reakcji chemicznych. Podobne i trudne do odróżnienia są m.in. następujące gatunki wodnich: U wodnichy oliwkowobrązowej kapelusz w reakcji z amoniakiem barwi się na zielono. Wodnicha oliwkowobiała (Hygrophorus olivaceoalbus) jest mniejsza, ma cienki miąższ kapelusza, nie ma ani zapachu, ani smaku, jej blaszki przy trzonie są nieco anastomozujące. Rośnie wśród mchu i igliwia pod sosną pospolitą. W reakcji z NaOH trzon barwi się na pomarańczowo-czerwono. Wodnicha brunatnobiała (Hygrophorus latitabundus) jest wyraźnie większa, ma jaśniejsze barwy, jest bardzo śluzowata, ma miąższ bezbarwny, bezwonny, gruby, jędrny i bez smaku. Rośnie wyłącznie pod sosną czarna i sosną pinią. Trzon w reakcji z KOH zmienia barwę na cytrynowożółtą, potem żółto-pomarańczową, a w końcu na brązowoczekoladową. W reakcji z NaOH trzon barwi się na ochrowożółto.
Występowanie i siedlisko Wodnicha oliwkowobrązowa w Europie jest szeroko rozprzestrzeniona. Podano jej występowanie także w Japonii. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. notowana tylko na jednym stanowisku (Częstochowa, 1996). Jej rozprzestrzenienie i stopień zagrożenia nie są znane. W późniejszych latach podano nowe stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną. Wymieniona jest na liście gatunków zagrożonych w Niemczech, Norwegii i Finlandii. W Polsce podlega częściowej ochronie gatunkowej – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów..
Grzyb naziemny. Siedlisko: lasy iglaste, głównie sosnowe, często wśród mchów, zwłaszcza na wapiennym podłożu. Owocniki od sierpnia do listopada. Według innych źródeł rośnie głównie w pobliżu dębów, a w krajach nordyckich również buków.
Znaczenie Grzyb mykoryzowy. Jest jadalny, ale rzadko zbierany, ze względu na śluzowatość. W Polsce z powodu rzadkości występowania nie ma znaczenia praktycznego, ponadto podlega ochronie prawnej.
Przypisy
Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Wodnichowate