240px|thumb|Tablica pamiątkowa w miejscu urodzenia Josefa Zmeka Josef Zmek (ur. 16 października 1889 we wsi Počátky, zm. 8 lipca 1942 w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen) – czechosłowacki wojskowy, generał brygady, uczestnik czechosłowackiego ruchu oporu przeciwko okupacji niemieckiej.

Życiorys Urodził się we wsi Počátky (obecnie wchodzi w skład miasta Chotěboř, w rodzinie chłopskiej. Po ukończeniu szkoły miejskiej w Chotěbořze, w latach 1905-1909 chodził do szkoły średniej w Hradec Kralove, gdzie uzyskał maturę, po czym od 1910 roku pracował jako urzędnik bankowy, gdzie pracował do wybuchu wojny. W październiku 1912 roku powołany do wojska, gdzie odbył przeszkolenie podstawowe oraz ukończył jednoroczną szkołę oficerów rezerwy w 18 pułku piechoty w Hradec Kralove, którą ukończył we wrześniu 1913 roku i zwolniony został do rezerwy.

Po wybuchu I wojny światowej zmobilizowany w lipcu 1914 do 18 pułku piechoty i jako dowódca plutonu skierowany został na front wschodni. W dniu 5 lipca 1915 roku w Lublinie dostał się do niewoli rosyjskiej. W niewoli przebywał do 1917 roku, gdy w lipcu zgłosił się na ochotnika do Legionu Czechosłowackiego.

W dniu 18 lipca 1917 roku został wcielony do 5 pułku piechoty, gdzie odbył dwumiesięczny kurs dowódców, po czym został skierowany jako dowódca plutonu w 7 pułku piechoty. W pułku tym służył do 28 sierpnia 1918 roku, w tym czasie został dowódcą kompanii, był też emisariuszem do obozów jenieckich dla rekrutowania żołnierzy do Legionu Czechosłowackiego. Wziął udział w dniach 8 – 13 kwietnia 1918 w bitwie pod Bachmaczem przeciwko wojskom niemieckim, a następnie brał udział w walkach przeciwko oddziałom bolszewickim. W dniu 29 sierpnia 1918 roku został dowódcą 11 pułku piechoty, na czele tego pułku brał udział w walkach przeciwko Armii Czerwonej w składzie czechosłowackiej 3 Dywizji Piechoty oraz w walkach w czasie odwrotu wzdłuż Transsyberyjskiej Magistrali Kolejowej w okresie styczeń – luty 1920 rok. Zachorował wtedy na dur brzuszny i przebywał w szpitalu od kwietnia 1920 roku. Po wyleczeniu w lipcu 1920 roku wypłynął z Władywostoku i w dniu 1 sierpnia 1920 roku powrócił do Czechosłowacji.

Po powrocie do Czechosłowacji pozostał w wojsku i został dowódcą 11 pułku piechoty armii czechosłowackiej, dowódcą tego pułku był do 23 października 1922 roku. W tym czasie podnosił swoje kwalifikacje zawodowe, w okresie 1 października 1920 – 31 lipca 1921 ukończył III kurs Szkoły Sztabu Generalnego w Pradze, a potem od listopada 1921 do sierpnia 1922 ukończył II kurs Wyższej Szkoły Wojennej. Następnie był dowódcą 12 pułku piechoty (24.10.1922 – 15.04.1928), 27 pułku piechoty (15.04.1928 – 15.10.1932) i 8 Brygady Piechoty (15.10.1932 – 31.10.1934)Osobní věstník Ministerstva Národní Obrany nr 60 z dnia 24 grudnia 1932, str. 248.. Potem przeszedł do Ministerstwa Obrony Narodowej, gdzie był zastępcą szefa wydziału I/1 (piechoty)Osobní věstník Ministerstva Národní Obrany nr 60 z dnia 15 grudnia 1934, str. 297., funkcję tę pełnił do 14 października 1937 roku. Następnie został dowódcą 14 Dywizji Piechoty, którą dowodził do czasu rozwiązania armii czechosłowackiej w lipcu 1939 roku.

Po opuszczeniu wojska zaczął pracować jako urzędnik w szpitalu psychiatrycznym w Kroměřížu, jednocześnie włączył się w działania podziemnej organizacji wojskowej Obrona Narodu, gdzie był dowódcą regionu. W dniu 7 marca 1940 roku został aresztowany, początkowo przebywał w więzieniu w Brnie, a następnie w Legnicy. Zatrzymany został pod zarzutem, że w dniach 30 czerwca – 1 lipca 1918 roku uczestniczył w egzekucji niemieckich jeńców wojennych w Kańsku na Syberii. Został za to skazany przez sąd wojenny na 15 lat więzienia, ale w dniu 30 października 1940 roku został skierowany do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, a w jego aktach zaznaczono, że jego powrót nie jest wskazany, co było jednoznaczne z wyrokiem śmierci. Tak też się stało – zmarł on bowiem 8 lipca 1942 roku w obozie w niewyjaśnionych okolicznościach. Niemcy nie wiedzieli o jego działalności w ruchu oporu.

Po wojnie w związku z jego zasługami w 1946 roku pośmiertnie nadano mu stopień generała dywizji oraz Czechosłowacki Krzyż Wojenny 1939.

Awanse Armia Austro-Węgierska chorąży (praporčík) (01.09.1914) porucznik (poručík) (01.05.1915) Legion Czechosłowacki porucznik (poručík legií) (07.02.1918) nadporucznik (podkapitán legií) (17.08.1918) major (major legií) (03.12.1918) Armia czechosłowacka major (major pěchoty) (01.08.1920)Osobní Věstník Čs. Ministerstva Národní Obrany nr 110 z dnia 20 listopada 1920, str. 116. podpułkownik (podplukovník pěchoty) (03.06.1922) podpułkownik dyplomowany (podplukovník generálního štábu) (09.09.1922) pułkownik dyplomowany (plukovník generálního štábu) (05.04.1928) generał brygady (brigádní general) (11.01.1934 ze starszeństwem od 1.01.1934)Osobní věstník Ministerstva Národní Obrany nr 3 z dnia 11 stycznia 1934, str. 5.) generał dywizji (divisní generál in memoriam) (pośmiertnie – 25.10.1946 ze starszeństwem od 1 maja 1942Osobní věstník Ministerstva Národní Obrany nr 101 z dnia 26 października 1946 roku, str. 1203.)

Odznaczenia Order Sokoła z mieczami (1919) Czechosłowacki Krzyż Wojenny 1918 (1919) Czechosłowacki Medal Rewolucyjny (1920) Medal Zwycięstwa (1921) Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 (pośmiertnie – 1945) Order św. Stanisława kl. II (Rosja – 1918) Krzyż Wojskowy (Wielka Brytania – 1919) Krzyż Wojenny (Francja – 1920) Krzyż Zasługi Wojennej (Włochy – 1921) Order Pogromcy Niedźwiedzia kl. II (Łotwa – 1924)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Czechosłowaccy generałowie Kategoria:Czeskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Żołnierze austro-węgierscy w niewoli rosyjskiej w czasie I wojny światowej Kategoria:Wojna domowa w Rosji (biografie) Kategoria:Członkowie czechosłowackiego ruchu oporu Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim (1914–1918) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojskowym (Wielka Brytania) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Pogromcy Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojennej (Włochy) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1942