Chmielnik – przysiółek wsi Kierpień w Polsce, położony w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Przepływa przez niego rzeka Osobłoga.
W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do ówczesnego województwa opolskiego.
Geografia Chmielnik znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Chmielnik położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek, tuż przy granicy z gminą Krapkowice i powiatem krapkowickim. Znajduje się w odległości około 15 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.
Miejscowość leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Chmielnik znajduje się w granicach mikroregionu Dolina Dolnej Osobłogi (318.55.10). W obszarze miejscowości przepływają rzeka Osobłoga i struga Osobłoga Rzepecka.
Nazwa mały|lewo|Chmielnik na mapie z 1931 Nazwa Chmielnik oznacza w języku polskim miejsce uprawy chmielu. W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w języku niemieckim w formach: Birkenmühle (1736), Körpener Mühle (1750), Chmielnik-M. (1931). Birkenmühle było oficjalną nazwą używaną przez niemieckojęzycznych cystersów, natomiast nazwy Młyn Chmielniczki używała ludność śląska. Na początku XIX wieku utrwaliły się nazwy Chmielniker-Mühle oraz Kerppener-Mühle. W opracowanej w 1971 przez Powiatowy Inspektorat Statystyczny w Prudniku Statystycznej charakterystyce miejscowości w gromadach powiatu prudnickiego, miejscowość została wymieniona pod nazwą Chmielniki.
Historia mały|lewo|Łąka przed młynem (2026) Zapiski z XVI wieku wspominają wzgórze Chmielnik na północny wschód od Kierpnia. Pierwotnie znajdowała się tu plantacja chmielu, wykorzystywanego do produkcji piwa. Na wzgórzu, na łące zwanej tradycyjnie Birkenwiese (obecnie Rederra), cystersi z Kazimierza wznieśli w późnym średniowieczu młyn wodny nad rzeką Osobłogą. Do czasu sekularyzacji w 1810, wzgórze należało do dóbr cysterskich. mały|upright|Kapliczka w pobliżu Chmielnika (2026) Pierwsza wzmianka o zniszczonym młynie w Chmielniku pochodzi z 1502. Znajdował się na często zalewanym terenie, mógł zostać zniszczony przez husytów. Teren Chmielnika pozostał niezagospodarowany do poprawy sytuacji rolniczej na Górnym Śląsku. W drugiej połowie XVI wieku młyn w Chmielniku był ponownie czynny. W 1571 Chmielnik wraz z sąsiednimi polami i łąkami został sprzedany hrabiemu von Redern, dziedzicznemu panu Dobrej. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej Chmielnik wspomniany jest ponownie jako własność klasztoru cystersów w Kazimierzu.
Michael, przełożony Kazimierza, 13 marca 1656 sprzedał młyn miejscowemu młynarzowi Jacobowi Schittko wraz z całym wyposażeniem za 300 talarów. Klasztor zachował własność drzew, które stały wokół młyna. Opat Johannes von Leubus potwierdził sprzedaż 30 września 1673. W łacińskich księgach kościelnych z XVII wieku wspomniany jest młynarz „Jacobus Sitko Mlynarz Chmielniczki” i jego żona „Eva Mlynarka Chmielnigka”. Pod koniec XVII wieku jako właściciel Chmielnika wymieniony jest ich syn, również Jacob, wraz z żoną Susanną. Od 1719 należał do Antona Schittko i jego żony Marianny. Według ksiąg wieczystych Kierpnia, Franz Schittko, syn Antona i Marianny, przejął młyn w 1755 od swojego brata Josepha za opłatą 500 talarów śląskich. W 1814 Johann Schittko kupił młyn od swojego ojca. Rodzina Schittko pozostała właścicielem Chmielnika do lat 20. XX wieku, następnie gospodarstwo przejęła rodzina Milka. mały|lewo|Jaz przy Chmielniku (1960) W czasie wielkiej powodzi w 1903 pękł drewniany jaz młyna. Na jego miejscu zbudowano nowy jaz z kamienia, cementu i żelaza. Młyn w Chmielniku przestał funkcjonować po I wojnie światowej. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Chmielnik znalazł się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem. W źródle z 1929 mowa jest o „dawnej posiadłości młyńskiej, która nosi nazwę Chmielnikmühle”. mały|Wzniesienie, na którym stał Chmielnik (2026) Po II wojnie światowej, od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Chmielniku została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód. Budynki dawnego młyna popadały w ruinę. W latach 70. XX wieku zostały ostatecznie rozebrane. Jedyną pozostałością po młynie jest dawny jaz. mały|Jaz na Osobłodze Rzepeckiej, jedyna pozostałość po Chmielniku (2026) Jako integralna część Kierpnia, w latach 1945–1950 Chmielnik należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 należał do gminy Kórnica, w latach 1954–1959 do gromady Kierpień, w 1959 do gromady Błażejowice, a w latach 1959–1972 do gromady Mochów. W spisie gromad i miejscowości w powiecie prudnickim na dzień 1 stycznia 1953 wymieniono Chmielnik jako przysiółek Kierpnia pod nazwą Chmielnice.
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Bibliografia
Kategoria:Kierpień Kategoria:Wsie cystersów