thumb|Mertensia alpina thumb|Mertensia maritima na wybrzeżu kanadyjskiego Quebecku Mertensja (Mertensia) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Obejmuje około 40–45 gatunków. Występują one na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego. Na wybrzeżach północnej Europy rośnie jeden gatunek – M. maritima (brak go nad Bałtykiem). W Ameryce Północnej rosną 24 gatunki (na południu sięgając do Meksyku), pozostałe w Azji, z czego 6 w Chinach. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, zwłaszcza mertensja wirginijska. Kłącze M. maritima jest warzywem dla Inuitów.
Nazwa rodzaju upamiętnia niemieckiego botanika Franza Karla Mertensa (1764–1831).
Morfologia thumb|Mertensia longiflora Pokrój Byliny osiągające do 1 m wysokości. M. maritima ma pędy płożące. Rośliny nagie lub omszone, zwykle z grubym kłączem. Liście Skrętoległe, pojedyncze i zwykle nagie, nierzadko sinoniebieskie. Pierwsze liście skupione w rozetę przyziemną, ale te szybko więdną w miarę rozwoju ulistnionej łodygi. Kwiaty 5-krotne, skupione w szczytowe skrętki, zwykle zwisające. Działki kielicha zrośnięte tylko u nasady. Płatki korony zrośnięte w długą rurkę, zwykle u nasady zwężoną, rozszerzoną wyżej, barwy niebieskiej. Końce płatków zaokrąglone. Osklepek brak, czasem z kępkami włosków w gardzieli rurki. Pręciki równej długości, krótsze od rurki korony, nitki dość długie, pylniki krótkie. Zalążnia górna, czterokomorowa, z pojedynczą szyjką słupka zwykle wystającą z rurki korony. Owoce Rozłupnie rozpadające się na cztery zwykle gładkie lub pomarszczone rozłupki, czasem ze skrzydełkiem na brzegu.
Systematyka thumb|Mertensia sibirica Rodzaj należy do plemienia Asperugeae w podrodzinie Cynoglossoideae w obrębie rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae. W obrębie plemienia tworzy parę z siostrzanym rodzajem Anoplocaryum. Dla pary tej siostrzanym jest rodzaj lepczyca Asperugo, a bazalnym rodzajem w obrębie plemienia jest rodzaj Memoremea. Plemię to jest siostrzane dla plemienia Omphalodeae.
Nazwa Mertensia ma szereg homonimów w taksonomii: Mertensia Willdenow, Kongl. Vetensk. Acad. Nya Handl. 25: 165. 1804 = Dicranopteris Bernhardi 1805 (glejcheniowate) Mertensia Thunberg ex A. W. Roth, Catalecta 3: 318. Jan-Jun 1806 = Champia Desveaux 1809 (krasnorosty) Mertensia Kunth in Humboldt, Bonpland et Kunth, Nova Gen. Sp. 2: ed. fol. 25; ed. qu. 30. 28 Apr 1817 = Momisia F. G. Dietrich 1819 (konopiowate)
Wykaz gatunków Mertensia alpina (Torr.) G. Don Mertensia arizonica Greene Mertensia bakeri Greene Mertensia bella Piper Mertensia bracteata (Willd. ex Schult.) Kamelin Mertensia brevistyla S. Watson Mertensia campanulata A. Nelson Mertensia ciliata (James ex Torr.) G. Don – mertensja orzęsiona Mertensia corymbosa (Lehm.) G. Don Mertensia cusickii Piper Mertensia davurica (Sims) G. Don Mertensia denticulata (Lehm.) G. Don Mertensia drummondii (Lehm.) G. Don Mertensia dagastanica Regel Mertensia franciscana A. Heller Mertensia fusiformis Greene Mertensia humilis Rydb. Mertensia jenissejensis Popov Mertensia kamczatica DC. Mertensia lanceolata (Pursh) DC. ex A. DC. Mertensia longiflora Greene Mertensia macdougalii A. Heller Mertensia marginata (Nutt.) G. Don Mertensia maritima (L.) Gray Mertensia mexicana L.O. Williams Mertensia meyeriana J.F. Macbr. Mertensia oblongifolia (Nutt.) G. Don Mertensia pallasii (Ledeb.) G. Don Mertensia paniculata (Aiton) G. Don – mertensja wiechowata Mertensia perplexa Rydb. Mertensia pilosa (Cham.) G. Don Mertensia platensis (Rydb.) Rydb. Mertensia platyphylla A. Heller Mertensia primuloides C.B.Clarke – mertensja pierwiosnkowata Mertensia serrulata (Turcz.) DC. Mertensia sibirica (L.) G. Don – mertensja syberyjska Mertensia simplicissima G. Don Mertensia tarbagataica B. Fedtsch. Mertensia umbratilis Greenm. Mertensia virginica (L.) Pers. ex Link – mertensja wirginijska Mertensia viridis (A. Nelson) A. Nelson
Przypisy
Kategoria:Ogórecznikowate