Brian Peter George Eno (ur. 15 maja 1948 w Woodbridge) – angielski kompozytor muzyki ambient, producent muzyczny i muzyk rockowy grający na instrumentach klawiszowych i wielu innych. Znany z występów w grupie Roxy Music oraz z kariery solowej. Twórczość Briana Eno zaliczana jest do progresywnego rocka i progresywnego popu, ale także do muzyki awangardowej, elektronicznej, ambient, world – w szerokim pojęciu, eksperymentalnej. Artysta znany jest z awangardowych, multimedialnych realizacji.
Twórczość thumb|left|Brian Eno, 1974 Jako pionier stylu ambient jest twórcą tego terminu. W swych popowych eksperymentach był prekursorem artystycznego kierunku muzyki punk (zobacz proto punk). W czasie swej kariery solowej współpracował z wieloma czołowymi zespołami i muzykami sceny rockowej, w tym awangardowej, jak np.: U2, David Byrne i Talking Heads, Devo, Ultravox, James, My Bloody Valentine, Harold Budd, John Cale, Phil Collins (jako perkusista), Robert Fripp, Bill Laswell i wielu innych. Wspólna kompozycja Briana Eno i Davida Bowiego z albumu Low (1977), Warszawa, była użyta jako podstawa przez awangardowego kompozytora współczesnego Philipa Glassa przy komponowaniu jego Low Symphony, opublikowanej w 1992.
Jest też autorem dźwięku startowego w MS Windows 95 – The Microsoft Sound.
W 1977 wraz z malarzem i grafikiem Peterem Schmidtem (przyjacielem, a przed laty profesorem sztuki, u którego studiował design i malarstwo), wynaleźli nowatorski system wyroczni w celu ułatwionego podejmowania decyzji, oparty na zbiorze specjalnie opracowanych kart, Oblique Strategies (Strategie niejednoznaczne), wdrażając go do pracy nad albumem Before and after Science, w trakcie generując i biorąc pod uwagę 109 osobnych nagrań.
W 2008 współtworzył ścieżkę dźwiękową do gry komputerowej Spore, zaprojektowanej przez Willa Wrighta. Gra wykorzystywała tzw. muzykę proceduralną, która zmieniała się w zależności od stylu rozgrywki i ewolucji stworzeń tworzonych przez gracza. Eno, zainspirowany koncepcją dynamicznej muzyki, dostarczył kompozycje przypominające jego album Apollo: Atmospheres and Soundtracks z 1983.
W 2007 nawiązał współpracę z brytyjskim zespołem Coldplay nad ich nową płytą. Album Viva la Vida or Death and All His Friends został wydany 12 czerwca 2008.
Zaangażowanie polityczne i społeczne W 2006 znalazł się wśród ponad 100 artystów i pisarzy, którzy podpisali list otwarty wzywający do międzynarodowego bojkotu izraelskich instytucji politycznych i kulturalnych. W styczniu 2009 sprzeciwił się działaniom zbrojnym Izraela w Strefie Gazy, publikując artykuł publicystyczny w „CounterPunch” oraz uczestnicząc w masowym proteście w Londynie.
W listopadzie 2019 podpisał list popierający lidera Partii Pracy Jeremy’ego Corbyna, określając go jako „latarnika nadziei w walce przeciwko rodzącemu się skrajnie prawicowemu nacjonalizmowi, ksenofobii i rasizmowi w znacznej części demokratycznego świata”, a następnie zadeklarował poparcie dla Partii Pracy w wyborach parlamentarnych. W grudniu tego samego roku, wraz z 42 innymi przedstawicielami świata kultury, podpisał list popierający program wyborczy ugrupowania Corbyna, który – według autorów – „stawiał potrzeby ludzi i planety ponad prywatnym zyskiem i interesami nielicznych”.
W kwietniu 2021 artysta wziął udział w internetowym koncercie Live for Gaza, w którym wystąpili m.in. pierwszy rockowy zespół z Gazy Osprey V, Wafaa Alnjeili i Badeel Band.
Eno jest także jednym z pierwszych i aktywnych członków ruchu Democracy in Europe Movement 2025 (DiEM25), w ramach którego publikuje oświadczenia, bierze udział w wydarzeniach medialnych i debatach.
W październiku 2023 podpisał list otwarty artystów wzywający do zawieszenia broni w trakcie izraelskich bombardowań Strefy Gazy, a w listopadzie 2023 – kolejny apelujący o zakończenie blokady regionu. W maju 2025 roku oskarżył Microsoft o współudział w izraelskich zbrodniach wojennych w Gazie, wskazując na dostarczanie Izraelowi usług sztucznej inteligencji i infrastruktury chmurowej. Jednocześnie zapowiedział, że przekaże swoje pierwotne wynagrodzenie za stworzenie dźwięku startowego Windows 95 na rzecz ofiar konfliktu.
W tym samym roku zorganizował koncert charytatywny Together for Palestine w Wembley Arena w Londynie, podczas którego zebrano ponad 2 mln dolarów na wsparcie palestyńskich organizacji humanitarnych.
W 2025 dołączył do kampanii No Music For Genocide, wzywającej do usunięcia ich muzyki ze streamingów dostępnych w Izraelu. Do współzałożycieli inicjatywy należą m.in. Massive Attack, Fontaines D.C. i Kneecap.
Dyskografia
1974 Here Come the Warm Jets 1974 Taking Tiger Mountain (By Strategy) 1975 Another Green World 1975 Discreet Music 1977 Before and after Science 1978 Music for Films 1978 Ambient 1 – Music for Airports 1978 After the Heat 1980 Ambient 2 – The Plateaux of Mirror 1981 My Life in the Bush of Ghosts 1981 Ambient 3 – Day of Radiance 1981 Empty Landscapes 1981 My Life in the Bush of Ghosts 1982 Ambient 4 – On Land 1983 Music for Films, Vol. 2 1983 Apollo – Atmospheres & Soundtracks 1984 Begegnungen 1985 Thursday Afternoon 1985 Begegnungen II 1988 Music for Films, Vol. 3 1990 Wrong Way Up 1992 Nerve Net 1992 The Shutov Assembly 1993 Robert Sheckley's in a Land of Clear Colours 1993 Neroli 1994 Headcandy 1995 Spinner 1997 The Drop 1997 Extracts from Music for White 2005 Another Day on Earth 2010 Wall Street: Money Never Sleeps (z Craigiem Armstrongiem i Davidem Byrnem) 2012 Lux 2016 The Ship 2017 Reflection
Nagrody, pozycje na listach przebojów i rekordy Albumy na liście The Billboard 200rokalbumpozycja1974Here Come the Warm Jets1511978Before and After Science1711981My Life in the Bush of Ghosts44 Nagrody Grammy 1987 nagrodzony jako producent albumu U2 The Joshua Tree 1992 wyróżnienie Producent roku 2001 nagrodzony jako producent albumu U2 All That You Can't Leave Behind
Zobacz też Songs of David Byrne and Brian Eno Tour
Przypisy
Linki zewnętrzne EnoWeb
Kategoria:Brytyjscy muzycy ambientowi Kategoria:Brytyjscy kompozytorzy Kategoria:Muzycy new age Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Brytyjscy keyboardziści