– japoński film typu kaijū z 1956 roku w reżyserii Ishirō Hondy.
Został wyprodukowany przez Tōhō i stworzony przez tę samą ekipę filmową co Godzilla z 1954 roku, na bazie jego sukcesu finansowego. Akcja filmu skupia się na zbudzonym przez testy nuklearne gigantycznym pteranodonie Rodanie żyjącym w wulkanie Aso i atakującym pobliskie okolice.
Pierwszy kolorowy film typu kaijū, jak i z udziałem latającego potwora. Debiut Rodana, jednego z najpopularniejszych japońskich filmowych potworów, i Meganulonów.
Fabuła W kopalni znajdującej się niedaleko wulkanu Aso dochodzi do bójki pomiędzy dwoma górnikami – Gorō i Yoshizō. Jakiś czas potem obaj znikają. Shigeru Kawamura, odpowiadający za bezpieczeństwo w kopalni zostaje oddelegowany, by wyjaśnić sprawę. Pod ziemią wraz z górnikami w zalanej kopalni znajduje martwego Yoshizo. Jako przyczynę śmierci podaje się atak ostrym narzędziem. Podejrzenia pada na Gorō, który był cholerykiem. Shigeru nie wierzy w to i zapewnia swoją narzeczoną, Kiyo, która jest siostrą Gorō. W kopalni dwoje górników i policjant stoją w zalanej kopalni na straży celem złapania Gorō. Wkrótce i oni zostają zaatakowani i zabici w ten sam sposób – od ostrego narzędzia.
Nocą, żona jednego z zabitych górników nachodzi Kiyo w jej domu wykrzykując, że jej brat jest mordercą. Wkrótce przybywa Shigeru i stwierdza, że Gorō jest niewinny, ponieważ zabici górnicy, w przeciwieństwie do Yoshizō, byli jego przyjaciółmi. Niespodziewanie dom Kiyo nawiedza stwór przypominający owada. Policja metropolitalna podejmuje walkę z potworem, jednak kilku z jej funkcjonariuszy zostaje zranionych. Insekt ucieka do środka kopalni. Zranieni policjanci mają te same rany co zabici ludzie w kopalni. Shigeru wraz z grupą oddziałem metropolitalnej policji zniżają się do najniższych partii kopalni, by odnaleźć Gorō i insekta. Wkrótce znalezione zostają zwłoki Gorō. Po tym zauważają szczelinę, z której wypływa woda i wyłażą gigantyczne owady. Część kopalni zaczyna się zawalać, a Shigeru zostaje uwięziony.
Następnego dnia policja próbuje ustalić ostatnie wydarzenia. Profesor Kashiwagi identyfikuje gigantyczne insekty jako Meganulony z gatunku turkuciów, które dzięki odpowiednim warunkom żyją tu już kilka lat. Wkrótce wokół wulkanu Aso rozlega się trzęsienie ziemi. Gdy wysyła się ludzi celem sprawdzenia zniszczeń, ku ich szokowi pojawia się wycieńczony Shigeru. Lekarze wykrywają u niego silną amnezję i nie dają dużych szans na jej wyleczenie.
Tymczasem pilot Kitahara z bazy lotniczej Kiusiu dostrzega UFO o nieprawdopodobnej prędkości. Zostaje poinformowany, by śledzić go z dystansu. Nagle obiekt zmienia kierunek lotu i leci wprost na odrzutowiec z pilotem niszcząc go. Niedługo latający obiekt jest zauważony w Chinach i Filipinach i padają plotki, że jest to tajna broń wojskowa. Tymczasem w Japonii, para nowożeńców robi sobie sesję zdjęciową wokół i coś ich porywa. Gdy władze odnajdują ich aparat, na jednym zdjęciu jest uwiecznione coś podobne do skrzydła. Profesor Kashiwagi porównuje zdjęcie z rysunkiem pteranodona, wymarłego pterozaura z okresu kredy. Chociaż dowody wskazują, że rzekomym UFO jest pteranodon, teoria ta jest odrzucana jako zbyt daleko idąca.
Tymczasem powoli kurujący się w szpitalu Shigeru odwiedza Kiyo i pokazuje mu jajka, które wysiadały jej domowe ptaszki. Gdy jednego z jaja wykluwa się pisklę, przerażające wspomnienia wracają do Shigeru – po starciu z Meganulonami Shigeru zbudził się w jaskini. Odkrył, że jest otoczony przez tysiące Meganulonów. Mężczyzna dostrzegł, że przed nim znajduje się gigantyczne jajo, z którego wykluło się pisklę ptakopodobnego stwora. W przerażeniu patrzył jak pisklę zajada się bezbronnymi Meganulonami. Po zjedzeniu wszystkich insektów potwór rozpostarł skrzydła.
Shigeru po całkowitym odzyskaniu pamięci potwierdza, że widziany przez niego stwór wyglądał jak pteranodon i zjadł wszystkie Megalunony. Wraz z policją i naukowcami udaje się do miejsca wyklucia potwora. Znajdują tylko kawałek skorupki jaja. W laboratorium profesor Kashiwagi ocenia wiek jaja na 200 milionów lat i zwołuje konferencję prasową. Stwierdza, że UFO widziane w tym rejonie Azji to gigantyczny pteranodon nazwany Rodanem (oryg. Radon) mogący poruszać z niebywałą prędkością, powodując destruktywne fale szokowe. Jednak naukowiec wciąż nie ma pojęcia, jak Rodan mógł poruszać się w tak szybkim czasie po rozległym terenie i czemu doniesienia o jego pojawieniu w różnych miejscach odbyły się w tym samym czasie. Sugeruje, że testy nuklearne mogły być przyczyną, że bestia znalazła się w obecnych czasach.
Niedługo Japońskie Siły Samoobrony ścigają Rodana, który dociera do Fukuoki i doprowadza do ogromnych zniszczeń w mieście. Wkrótce Japońskie Siły Samoobrony otrzymują raport o drugim Rodanie, który dołącza do swego partnera. Zostaje opracowany plan, by stymulować wybuch wulkanu Aso, by uwięzić Rodany pod lawą. Jednak okoliczna wieś zostanie zrównana z ziemią, więc jej mieszkańcy są ewakuowani. Moment przed rozpoczęciem akcji obecny Shigeru dostrzega Kiyo i biegnie do niej. Narzeczona wyjaśnia mu, że chce mu towarzyszyć przy planie zagłady Rodanów. Gdy oboje są w bezpiecznej strefie, wojsko wciela plan w życie. Sztuczny wybuch wulkanu powoduje, że jeden z Rodanów ląduje w lawie. Drugiemu Rodanowi udaje się uniknąć pułapki, ale widząc pierwszego osobnika w agonii decyduje się wlecieć w lawę. Wojsko, profesor Kashiwagi, Shigeru i Kiyo spoglądają ze smutkiem jak kochające się oba potwory umierają koło siebie.
Obsada mały|Odtwórcy głównych roli: Kenji Sahara i Yumi Shirakawa na planie
Kenji Sahara – Shigeru Kawamura Yumi Shirakawa – Kiyo Akihiko Hirata – prof. Kyūichiro Kashiwagi Akio Kobori – szef policji Nishimura Minosuke Yamada – dyrektor kopalni Ōsaki Yoshifumi Tajima – reporter Izeki Fuyuki Murakami – prof. Minami Hideo Mihara – dowódca Japońskich Powietrznych Sił Samoobrony Ren Imaizumi – Sunagawa Rinsaku Ogata – Gorō Jirō Suzukawa – Yoshizō Seiji Ōnaka – pan młody Yasuko Nakata – pani młoda Yutaka Oka – pilot Kitahara Haruo Nakajima – Rodan, Meganulon, członek Japońskich Sił Samoobrony Katsumi Tezuka – Meganulon, menadżer hotelu Shōichi Hirose – Meganuron, pilot Tokio Okawa – Meganulon, górnik
Produkcja Scenariusz lewo|mały|Ishirō Honda podczas kręcenia scen w kopalni Po negatywnym odbiorze Godzilla kontratakuje (1955) zarzucono plany następnego sequela pt. . W nim przedstawiciele gatunków Godzilli i Angilasa mieli żyć w podmorskim rowie, w środku Ziemi. Innymi potworami ze środka ziemi miały być gigantyczne archeopteryks i kameleon.
Jednocześnie Godzilla kontratakuje okazał się sukcesem finansowym i Tomoyuki Tanaka zdecydował się na stworzenie nowego monster movie, tym razem z udziałem latającego potwora, gdzie przydzielono reżyserię Ishirō Hondzie i kierownictwo efektów specjalnych Eijiemu Tsuburayi oraz zlecono napisanie scenariusza Kenowi Kuronumie, który był znany jako tłumacz amerykańskich powieści i japońskiej edycji Amazing Stories. Według Tanaki powodem powstania filmu było to, że naddźwiękowe odrzutowce były wówczas gorącym tematem, a koncepcja brzmiała: „A co, jeśli Godzilla leciałby z prędkością naddźwiękową?”. Kuronuma znalazł inspirację w sytuacji w Kentucky w 1948 roku, gdy kapitan Thomas F. Mantell, pilot służący w Kentucky Air National Guard, zginął w wypadku, gdy rzekomo dostrzegł UFO. W szkicu Kuronumy potwór był płazem ze skrzelami żyjącym w morzu, a pokonać miała bomba zamrażająca.
Następnie Takeshi Kimura i Takeo Murata rozwinęli scenariusz dodając wątek dwójki kochanków z małej wsi i osobnego potwora opartego na mrówkach z amerykańskiego filmu fanatastycznonaukowego One! (1954). Zaś to co było być brane za UFO miało okazać się prehistorycznym ptakiem. Akcję umieszczono w środowisku kopalnianym, jako że było to główna siła wzrostu ekonomicznego w powojennej Japonii, zaś bójka pomiędzy Gorō a Yoshizō odzwierciedlała strajki górnicze w latach 1952−1953. Wedle słów Tanaki w poprawkach scenariusza miał uczestniczyć reżyser Akira Kurosawa. Potwór otrzymał nazwę „Radon” od skrócenia formy pteranodon. W późniejszym czasie alternatywne imię Radona na potrzeby zagranicznego brzmiało „Rodan”. Murata wpadł na pomysł, by pojawiły się dwa Rodany będące parą małżeńską, co spotkało się z uznaniem Hondy i Tsuburayi, reżysera efektów specjalnych traktujących Rodany w ten sam sposób.
Preprodukcja Film oryginalnie film został zaplanowany jako czarno-biały, lecz podczas preprodukcji Tōhō uznało, by film nakręcić film w kolorze, który był nowością w kinie tokusatsu. Był to również pierwszy film w kolorze kręcony przez Hondę. Eiji Tsuburaya zdecydował, by większość akcji związanych z użyciem efektów specjalnych działa się za dnia, co wzbudziło zaniepokojenie u niektórych, ponieważ tak jak w przypadku Godzilli sceny nocne oraz czarno-biała taśma pozwalała na ukrycie niedoróbek efektów.
Archeopteryks z Gojira no hanayome? prawdopodobnie posłużył jako inspiracja do stworzenia Rodana, gdyż na pierwszych szkicach potwór przypominał archeopteryksa. Jednak Ishirō Honda odrzucił tę koncepcję i ostatecznie Rodan stał pterozaurem na podst. glinianych modeli autorstwa Teizō Toshimitsu. Według pierwszego modelu jego ogon miał być dłuższy i podobny jak u gadów i ssaków. Ostatecznie Toshimitsu nadał ogonowi Rodana z serii Shōwa kształt ptasiego ogona. Drugi z kolei model bardziej upodobniał Rodana do ptaka i był później wykorzystywany w materiałach promocyjnych. Aczkolwiek storyboardy do jednej z ostatnich scen nadały Rodanowi czworonożny wygląd z błoniastymi palcami i skrzydłami wyrastającymi z ramion.
Pierwotnie Meganulony miały być oparte na termitach, a następnie turkuciach, zanim Tōhō nie zdecydowało się na larwy ważek.
Casting Do roli Shigeru zatrudniono początkującego aktora Kenjiego Saharę, dla którego była to pierwsza duża rola:
Sahara chcąc wypaść wiarygodnie w roli pozbawionego pamięci Shigeru, studiował przypadki dot. amnezji i pomiędzy ujęciami praktykował brak kontroli się na zmyśle wzroku.
Rolę Kiyo zagrała 19-letnia wówczas Yumi Shirakawa, lokalna zwyciężczyni konkursu piękności, która tak jak Sahara była niedoświadczona aktorsko. Według słów Sahary Shirakawa była zawstydzona grać histeryzującą trzpiotkę i czuła zażenowanie niektórymi scenami.
Realizacja Honda i jego ekipa nakręciła sceny przy wulkanie Aso. Jako że w rzeczywiście nie działała żadna kopalnia pod nim, kopalnię „zagrało” górnicze miasteczko Shikamachi w prefekturze Nagasaki została oparta na kopalni Mitsui Miike.
Efekty specjalne stanowiły 60 procent budżetu, znacznie więcej niż w Godzilli, co pozwoliło ekipie Eijiego Tsuburayi na różnorodność efektów. Z powodu kręcenia dziennych scen w kolorze nie można było użyć żyłek stosowanych w poprzednich produkcjach, ponieważ były zbyt widoczne na ekranie, więc zdecydowano o użyciu cieńszych i jaśniejszych żyłek. Innym utrudnieniem w kręceniu na kolorowej taśmie była niska czułość filmu kolorowego w owym czasie, przez co obiekty zielone wydawały się niebieskie. Ponadto, według Masakatsu Asai, zastępcy reżysera, nie było wystarczającej ilości prądu do oświetlenia i sceny dzienne i nocne kręcono na odwrót i zdjęcia zaczynano od 18:00, kiedy zakończono zdjęcia do innych produkcji. Ponadto, pod wpływem silnego oświetlenia, ciepło powodowało topnienie niektórych miniatur i zapalanie się prochu do pirotechniki. lewo|mały|197x197px|Haruo Nakajima w kostiumie Rodana na planie filmu