mały Dzwonkówka niebieskotrzonowa (Entoloma asprellum (Fr.) Fayod) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Entoloma, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1821 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus asprellus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1889 r. Victor Fayod, przenosząc go do rodzaju Entoloma. Synonimy: Agaricus asprellus Fr. 1821 Leptonia asprella (Fr.) P. Kumm. 1871 Rhodophyllus asprellus (Fr.) Quél. 1886 Rhodophyllus asprellus (Fr.) Quél. 1886 var. asprellus Rhodophyllus asprellus var. gracilis Romagn. 1956 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej używał nazwy wieruszka niebieskotrzonowa.
Morfologia Kapelusz Średnica 1–3 cm, kształt początkowo stożkowaty, potem kolejno wypukły, płaskowypukły, płaski i płaski z lekko wklęsłym środkiem. Jest lekko higrofaniczny, z blaszkami silnie prześwitującymi do połowy promienia. Powierzchnia czerwonawo–brązowa, jaśniejąca ku brzegowi i blaknąca w stanie suchym. Pokryta jest promieniście gęstymi włókienkami, na brzegu przechodzącymi w łuski. Blaszki Średniogęste, wąsko przyrośnięte do głęboko wykrojonych. Liczba blaszek; 20–30, L=1–9. Początkowo są brudnoszare, potem szaroróżowe. Trzon Wysokość 2–6 cm, grubość 0,1–0,4 cm, kształt cylindryczny lub spłaszczony z bruzdą. Powierzchnia stalowoszara lub niebieskoszara, na wierzchołku oprószona, w dolnej części gładkai błyszcząca. Miąższ W kapeluszu brązowy, w trzonie szaroniebieski. Zapach niewyraźny lub lekko zjełczały. Smak łagodny lub nieco cierpki. Cechy mikroskopowe Zarodniki o rozmiarach 9,0–14 × 6,0–10,0 μm, w widoku z boku 5–8–kątne. Podstawki 4–zarodnikowe, bez sprzążek. Cystyd brak. Strzępki trichodermy o końcach nabrzmiałych do rozmiarów 20–90 × 10–25 μm. Strzępki skórki wewnątrz z pigmentem, bez sprzążek. Gatunki podobne Dzwonkówka niebieskotrzonowa charakteryzuje się półprzeźroczystym i silnie prążkowanym kapeluszem, włókienkowato-grudkowatą powierzchnią i dość ciemną czerwono-brązową barwą kapelusza, brudnymi blaszkami i brakiem cheilocystyd. W publikacjach często jednak mylona jest z innymi gatunkami i dlatego zapisy w literaturze nie zawsze są wiarygodne. Jest wiele podobnych gatunków dzwonkówek. Pewne ich rozpoznanie często możliwe jest tylko poprzez analizę mikroskopową.
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, na północy aż po Islandię i północne rejony Półwyspu Skandynawskiego. W piśmiennictwie naukowym do 2003 r. na terenie Polski podano 10 stanowisk. Aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Dzwonkówka niebieskotrzonowa znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech.
Pojawia się na wilgotnych użytkach zielonych, łąkach podalpejskich i w tundrze, zarówno suchej, jak i wilgotnej. Owocniki wyrastają latem i jesienią na ziemi wśród traw, turzyc i mchów, a w warunkach arktyczno-alpejskich wśród karłowatych wierzb. W Polsce występuje także w lasach, szczególnie pod jodłą pospolitą.
Przypisy
Kategoria:Dzwonkówkowate Kategoria:Mykobiota Polski