– japoński film typu kaijū z 1961 roku w reżyserii Ishirō Hondy. Debiut Mothry.
Fabuła Rozbitkowie ocaleni po katastrofie japońskiego statku znajdują się na polinezyjskiej wyspie Infant, wcześniej wykorzystywanej do testów atomowych przez Rolisikę. Zaskakująco nie są dotknięci chorobą popromienną i przypisują to działaniu soku dostarczanego przez tubylców. Historia przykuwa uwagę dziennikarzy z gazety Nitto – reportera Sen’ichirō Fukudę, zwanego Sen-chanem, i fotografkę Michi Hanamurę. Ambasada Rolisiki informuje, że ich rząd był przekonany o tym, że wyspa Infant jest bezludna. Sen-chan i Michi przeprowadzają wywiad z biorącym udział w japońsko-rolisikańskiej ekspedycji lingwistą i antropologiem – Shinichim Chūjō przekonanym o tym, że tubylcy mają podobną strukturę języka i kulturę, co reszta Wysp Polinezyjskich. Dowódcą wyprawy jest rolisikański biznesmen – Clark Nelson, który zabrania w niej udziału reporterów. Nie powstrzymuje to Sen-chana wdzierającego się na pokład jako pasażer na gapę.
Wkrótce ekspedycja dociera na wyspę Infant, którą pokrywa fantazyjna dżungla. Chūjō trafia do jaskini i odkrywa zmutowane grzyby, z których mógł być wytwarzany sok opisany przez rozbitków oraz hieroglify. Po wyjściu zostaje zaatakowany przez mięsożerne rośliny, lecz ratują go dwie kobiety mierzące zaledwie 30 centymetrów. Następnego dnia miniaturowe kobiety ujawniają się wyprawie i zostają nazwane przez Sen-chana „Shobijin”. Chūjō tłumaczy ich wypowiedź, z której wynika prośba o zaprzestanie testów atomowych na Infant. Nelson nie bacząc na prośby innych, zamierza porwać Shobijin, jednak przeszkadzają mu w tym tubylcy. Wyprawa kończy się powrotem do Japonii.
Sen-chan i Chūjō próbują ustalić informacje nt. Nelsona. Sen-chan podejrzewa, że jest kimś w rodzaju grabieżcy zabytków i wspomina, że znalazł mapę wyspy Infant w kabinie Nelsona. Chūjō pokazuje mu zapiski pisma, którego znalazł w jaskini. Dzięki znajomości polinezyjskich dialektów rozszyfruje wiadomość, a słowo-klucz to „Mothra”. Tymczasem na Infant wraca Nelson ze swoimi ludźmi i porywa Shobijin. Gdy tubylcy znów chcą je uratować, Nelson odpowiada ogniem z karabinu. Jeden z umierających krzyczy „Mothra” przed jaskinią, z której wyłania się gigantyczne jajo.
W Tokio Nelson czerpie zyski z wodewilu The Secret Fairies Show, w którym Shobijin zmuszone są występować. Powoduje to wściekłość redaktora naczelnego Nitto, że Sen-chan wcześniej nic o nich nie napisał. Ten tłumaczy się, że członkowie ekspedycji zgodzili się zostawić je w spokoju. Bohaterowie udają się na jeden ze spektakli The Secret Fairies Show. Okazuje się, że rząd Rolisiki zgodził się na wyprawę tylko dlatego, ponieważ sponsorował ją Nelson. Melodia pieśni Shobijin jest bardzo podobna do tej na wyspie. Ich pieśń zawiera w sobie wołanie o pomoc do Mothry, bogini czczonej przez mieszkańców wyspy, którzy również składają do niej modły o ocalenie Shobijin.
Sen-chan, Chūjō i Michi oskarżają Nelsona o przetrzymywanie Shobijin wbrew ich woli. Ten odpiera zarzuty, ale pozwala na krótką rozmowę z lilipucimi kobietami wiedząc, że i tak nie znają japońskiego. Okazuje się, że Shobijin rozumieją, co mówią Japończycy. Wyjaśniają, że mogą zrozumieć myśli innych i na odwrót. Informują ze smutkiem, że wrócą na wyspę, jednak kosztem ogromnych zniszczeń wywołanych przez Mothrę. Wkrótce na Infant z jaja czczonego przez tubylców wykluwa się gigantyczna gąsienica – Mothra.
Nelson zapowiada kroki prawne wobec Nitto za zniesławienie, gdy ta opublikowała zdjęcie Shobijin w klatce. Wkrótce docierają wieści o Mothrze niszczącej coraz więcej statków na morzu. Gazeta Nitto obwinia o to Nelsona i ostrzega o możliwych zniszczeniach w Tokio. Sen-chan i Chūjō przedzierają się przez zbirów Nelsona pilnujących Shobijin i proszą je, by kontrolowały na Mothrę. Te mówią, że Mothra kieruje się instynktownie i nic nie mogą zrobić. Bohaterowie wpadają na pomysł, by zablokować fale telepatyczne specjalnym szkłem.
Po zlokalizowaniu Mothry, w redakcji Nitto trwają przygotowania do serii artykułów na jej temat. Dostają też informację, że rolisikański rząd broni Nelsona do prawa posiadania Shōbijin. Przebywająca wciąż na morzu Mothra zostaje potraktowana napalmem. Nelson jest przekonany, że potwór nie żyje, ale niechętnie przystaje na ochronne szkło na klatkę Shobijin. Mothra jednak żyje i dociera do Japonii powodując coraz większe zniszczenia. W wyniku niszczycielskiego pochodu potwora Rolisika wycofuje poparcie Nelsona i domaga się uwolnienia Shobijin. Małoletni brat Chūjō – Shinji próbuje na własną rękę uratować Shobijin, jednak zostaje powstrzymany Nelsona i jego zbirów, którzy go związują i uciekają z liliputkami. Sen-chan i Chujō odnajdują związanego Shinjiego, a Michi informuje, że Mothra niszczy Tokio, gdzie zawija się w kokon przy Tokyo Tower.
Poszukiwany Nelson ucieka incognito do Rolisiki. Wiedząc, że Mothra nie spocznie, póki odzyska Shobijin rząd rolisikański udostępnia atomowe działa cieplne. Zostają użyte przeciw Mothrze znajdującej się w kokonie. Przebywający na swym ranczu Nelson i jego ludzie dowiadują się z radia, że Mothra jest zabita. Mimo to Shobijin wciąż śpiewają o pomoc. Mothra przeżyła atak dział cieplnych i wyłania się z kokonu prezentując się w formie imago. Tym razem jako gigantyczna ćma dolatuje do Rolisiki. Widząc zniszczenia w kraju obywatele Rolisiki żądają aresztowania Nelsona i zostaje za nim wydany list gończy. Sen-chan i Michi docierają do stolicy Rolisiki, New Kirk City, gdzie dociera również Mothra, powodując zniszczenia. Nelson próbuje uciec z New Kirk City, jednak zostaje rozpoznany przez wzburzony tłum i ginie od policyjnych kul.
Sen-chan i Michi spotykają z Chūjō, który został przez rząd Rolisiki poproszony o negocjacje z Shobijin. Rolisikanie żądają wypuszczenia Shobijin, jednak Michi wyraża obawę, że po ponownym nawiązaniu kontaktu telepatycznego Mothra może spowodować więcej zniszczeń. Uwagę Japończyków przykuwa kościół, którego krzyż przypomina symbol Mothry z wyspy Infant. Michi zauważa, że bicie dzwonów kościelnych przypomina melodią pieśni modlitewne dla Mothry. Zostaje zlecone narysowanie symbolu Mothry na lotnisku i rytmiczne bicie dzwonów we wszystkich kościołach, co przyciąga Mothrę. Wypuszczone Shobijin dziękują za pomoc, jaką otrzymały od Japończyków i wraz z Mothrą wracają na wyspę Infant.
Obsada Frankie Sakai – Sen’ichirō „Sen-chan” Fukuda Hiroshi Koizumi – Shinichi Chūjō Jerry Ito – Clark Nelson Kyōko Kagawa – Michi Hanamura Emi Itō – Shobijin #1 Yūmi Itō – Shobijin #2 Ken Uehara – dr Harada Obel Wyatt – dr Roff Takashi Shimura – redaktor naczelny Nitto Tetsu Nakamura – wspólnik Nelsona Osman Yusuf – ochroniarz Nelsona Akihiro Tayama – Shinji Chūjō Robert Dunham – szef policji w New Kirk City Harold Conway – rolisikański ambasador Akihiko Hirata – lekarz Kenji Sahara – pilot helikoptera Yūji Koseki – dyrygent Katsumi Tezuka – larwa Mothry, fotoreporter Haruo Nakajima – larwa Mothry, ewakuujący się tokijczyk Źródło:
Produkcja Przygotowania Po porażce finansowej Daikaijū Baran (1958) dyrektor generalny Tōhō Iwao Mori zażądał następnego „kasowego” potwora obok Godzilli i Rodana, który tym razem miał za zadanie przyciągnąć żeńską widownię. Twórcy owych potworów Ishirō Honda i Eiji Tsuburaya od dawna chcieli nakręcić film w stylu amerykańskiego King Konga (1933) i uznali, że będzie to odpowiedni moment. Producent Tomoyuki Tanaka zaproponował Shin’ichirō Nakamurze napisanie historii zawierającej dużą ilość postaci żeńskich i potwora atrakcyjnego dla kobiet.
Nakamura we współpracy z Takehiko Fukunagą i Yoshie Hottą na prośbę Tanaki stworzył powieść pt. , wydawaną w odcinkach w tygodniku „Shūkan Asahi” w styczniu 1961 roku. Każdy z autorów odpowiadał za daną części. Fabuła opowiadała o rosilikańsko-japońskiej ekspedycji naukowej, która na wyspie na południowym Pacyfiku odkrywa cud współczesnej nauki żyjący wśród rdzennego plemienia: obecność licznych 60-centymetrowych wróżek zwanych Ailenas, które czczą Ajimę, boga nocy i Ajiko, boginię dnia. Ekspedycja porywa wróżki, nieświadoma że rozgniewała Mosurę, ćmy ze świecącego jaja stworzonego przez Ajimę i Ajiko. Mosura terroryzuje Japonię, a później Rosilikę, ratując wróżki, po czym wraca z nimi na wyspę. Rosilika, fikcyjny kraj w powieści i filmie, nawiązywała do napiętych stosunków japońsko-amerykańskich i protestów ws. zawartego rok temu ; jej nazwa odwołuje się zarówno do Rosji ( Roshia), jak i do Stanów Zjednoczonych ( Amerika). Imię Sen’ichirō Fukudy, głównego bohatera powstało jako połączenie nazwisk autorów oryginalnej powieści. Pisząc oryginalną historię, Nakamura uczynił Mosurę gigantyczną ćmą, ponieważ chciał stworzenia, które przeszłoby fizyczną transformację. Tanaka wobec tego stworzył imię potwora poprzez łącząc japońskie słowo oznaczające „ćmę” (mosu) z przyrostkiem „ra”, zaczerpniętym z prawdziwego imienia Godzilli – „Gojira”. Potwierdził później, że kobiecą perspektywę w filmie zasugerował inny producent na wczesnym etapie planowania. To zainspirowało Tanakę do stworzenia Ailenas i ich roli duchów opiekuńczych wyspy na południowym Pacyfiku. Początkowo nie był przekonany do fabuły powieści, ponieważ podejście było wysokiej klasy, ale przekonał się do nich, uznając że ma do czynienia z współczesną baśnią, a filmowa adaptacja miała okazję wypełnić niszę dla fanek.
Scenariusz „Chcieliśmy zrobić coś nowego dla całej rodziny, jak w stylu Disneya lub Hollywood. Chcieliśmy, żeby był jaśniejszy, ładniejszy.”– Ishirō Honda Jeszcze przed publikacją Hakkō Yōsei to Mosura zorganizowana spotkania dotyczące historii. Rozważano dać Mosurze możliwość emitowana promienia z pyszczka, co było typową umiejętnością dla filmowych potworów w tym okresie. Także to miał efekt uboczny, wzorem Godzilli, mutacji popromiennej, spowodowanej przez testy atomowe na wyspie Infant, z czego zrezygnowano. Do stworzenia scenariuszu do wersji filmowej zatytułowanej pt. zatrudniono Shinichiego Sekizawę, który wybrał z powieści to co uważał za najlepsze: „Najważniejsza jest rozrywka. Jeśli jest zbyt wiele szczegółów... publiczność nie będzie zainteresowana. Więc moja filozofia polega na tym, aby po prostu dodać tyle, aby opowiedzieć historię i utrzymać ją w ruchu”. Ograniczył wątek polityczny reprezentowany przez Rosilikę, zmniejszył rozmiar Ailenas o połowę i usunął wątek romansowy jednej z nich i głównego protagonisty. Zmienił także zawód Sen’ichirō ze studenta mitologii na reportera. Sekizawa ukuł nazwę „Wyspa Infant” po prostu dlatego, że „brzmiała dobrze”. Zdecydował też, aby nazwać Ailenas , czując, że „małe wróżki z Wyspy Infant” to zbyt długa nazwa, by je pisać. Także umieścił lokalizację wyspy na południowym Pacyfiku, argumentując że tam jest wiele odludnych, niezbadanych wysepek i będzie to dobry wybór. Rosilika w wersji filmowej otrzymała nazwę Rolisika, by nawiązanie do prawdziwych krajów było bardziej subtelne.
Honda później przyznał, że elementy fantasy były pomysłem Sekizawy, podczas gdy on sam był bardziej zainteresowany wątkami antynuklearnymi. Ze względu na obecność w historii wielkiego potwora czczonego jako bóstwo czy showmana i pięknej kobiety Honda określał film jako japońską wersję King Konga: „Jednakże, chciałem stworzyć nasz finałowy akt jako happy end, a nie rozwiązanie Konga, które zakończyło się tragedią”. W powieści i oryginalnym scenariuszu larwa Mosury miała zaatakować budynek Zgromadzenia Narodowego, ale zostało to odrzucone przez Tanakę. Także Sekizawa uważał, że atak na ów budynek nie będzie dostatecznie spektakularny, więc zmienił scenerię na wieżę telewizyjno-radiową Tokyo Tower. Wybudowana trzy lata wcześniej Tokyo Tower była nowością w panoramie Tokio i była naturalnym kąskiem dla filmowców, zwłaszcza filmu o wielkim potworze. Także planowano zawrzeć oryginalne zakończenie powieści, gdzie Mosura po powrocie na wyspę odlatuje w kosmosu i wchodzi w „negatywne uniwersum”, jednak Honda zadecydował zachować ją na wyspie.