Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach – polska szkoła z siedzibą w Brzeżanach w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

thumb|240px|Budynek ratusza thumb|240px|Popiersie Edwarda Śmigłego-Rydza Historia Gimnazjum zostało otwarte w okresie zaboru austriackiego 1 września 1805 po przeniesieniu ze Zbaraża, gdzie istniało od 1789 (zob. gimnazjum w Zbarażu). Inicjatorką przeniesienia szkoły była ks. Izabela Lubomirska, która przekazała pięć pomieszczeń w ratuszu w mieście. Pierwszy egzamin dojrzałości w gimnazjum został przeprowadzony w 1865. Przed 1918 szkoła działała pod nazwami „C.K. Gimnazjum w Brzeżanach” i „C.K. Wyższe Gimnazjum w Brzeżanach”. W czerwcu 1906 odbyły się uroczyste obchody 100-lecia istnienia gimnazjum w Brzeżanach.

Po zakończeniu I wojny światowej oraz powstaniu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej od listopada 1918 szkoła funkcjonowała jako Państwowe Gimnazjum z ukraińskim językiem wykładowymЮ. Добровольський: Із записника учня першої кляси Бережанської гімназії 1918 – 1919 рр. W: Бережанська Земля : у 3 т. / Український архів. Т. XIX. Париж – Сидней – Торонто: Комітет «Видавництва Бережани», 1970, s. 396. .

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i nastaniu II Rzeczypospolitej szkoła funkcjonowała jako „Gimnazjum Państwowe w Brzeżanach”, prowadzone w typie neoklasycznym. W latach 20. szkoła mieściła się nadal w budynku ratusza, należącego do hr. Jakuba Potockiego. W 1926 w Gimnazjum działało w charakterze utrakwistyczny, tj. z dwoma językami wykładowymi: polskim i ruskim. Wówczas w Gimnazjum było osiem polskich klas z ośmioma oddziałami, w których uczyło się łącznie 286 uczniów płci męskiej i 53 uczennice.

Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 15 lutego 1937 została ustalona nazwa szkoły „Państwowe Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach”. Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „Państwowe Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach” zostało przekształcone w „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza w Brzeżanach” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter koedukacyjny, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i przyrodniczym w polskim języku nauczania oraz w typie humanistycznym w ruskim języku nauczania. Podczas uroczystości 7 listopada 1937 w kościele w Brzeżanach poświęcono sztandar gimnazjalny, a wizytator KOSL Juliusz Zaleski w holu na parterze gmachu szkoły dokonał odsłonięcia popiersia Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza autorstwa rzeźbiarza Jana Małety.

Dyrektorzy Joseph Werner (1844Schematismus des Königreiches Galizien und Lodomerien. Für das Jahr 1844. Lemberg, 1844, s. 452. ) Antoni Lischka (1845–1862Handbuch des Statthalterei-gebietes in Galizien für das Jahr 1862. Lemberg, 1862, s. 269. ) Wilhelm Schechtel Antoni Sołtykiewicz (1868–1872) Mateusz Kurowski Franciszek GrzegorczykPrezes Wydziału Tow. Sokół w Brzeżanach w 1908, zob. Nowe Wydziały. „Przewodnik Gimnastyczny „Sokół””. R. XXVIII. 9, s. 75, wrzesień 1908. (do 11 czerwca 1905Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1906. Brzeżany, 1906, s. 6 .) Aleksander Frączkiewicz (od 13 października 1905Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum w Brzeżanach za rok szkolny 1906. Brzeżany, 1906, s. 7 .) Wołodymyr HusakW Sprawozdaniach dyrektora C.K. Wyższego Gimnazjum w Brzeżanach – Włodzimierz Husak. Roman Koestlich (po 1918–1938) E. Olszewski (1937)

Nauczyciele

Uczniowie i absolwenci

Przypisy

Linki zewnętrzne Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Bibliotece Cyfrowej KUL Sprawozdanie szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej

Kategoria:Brzeżany Kategoria:Edward Śmigły-Rydz Brzeżany