thumb|300px|Schemat użyłkowania z oznaczeniami w zmodyfikowanym systemie Comstocka-Needhama. Żyłka radialna, żyłka promieniowa, żyłka szprychowa (, oznaczenie: R) – jedna z żyłek podłużnych w skrzydle owadów.
Żyłka radialna jest zwykle trzecią z żyłek podłużnych. Leży za żyłką subkostalną, ale przed żyłką medialną. Zwykle jest to najsilniejsza żyłka i zwykle jest porozgałęziana. Jej odcinek właściwy (nasadowy) jest wypukły. Dalej rozdziela się on na dwie żyłki. Przednia z nich jest wypukła, zwana pierwszą żyłką radialną (), oznaczana jako R1 lub RA i zwykle nierozgałęziona. Tylna z nich jest wklęsła, określana jako sektor radialny (), oznaczana jako Rs lub RP i ma do czterech odgałęzień nazywanych kolejno: drugą żyłką radialną (R2 lub RP1, ), trzecią żyłką radialną (R3 lub RP2, ), czwartą żyłką radialną (R4 lub RP3, ) i piątą żyłką radialną (R5 lub RP4, ). Typowo podział sektora radialnego na gałęzie zachodzi dychotomicznie, co oznacza że żyłki radialne druga i trzecia oraz czwarta i piąta mają wspólne odcinki oznaczane odpowiednio R2+3 (RP1+2) i R4+5 (RP3+4). Poszczególne rozwidlenia żyłki radialnej noszą nazwę widełek radialnych (), a odgraniczone nimi odcinki (sekcje) nazwa się abcissae radii w przednim skrzydle i abcissulae radii w drugim skrzydle. Pierwsza abcissa i abcissula odpowiadają zwykle sektorowi radialnemu. Sektor radialny jest żyłką wklęsłą, jednak już jego odgałęzienia mogą być naprzemiennie wklęsłe i wypukłe. Poszczególne odgałęzienia żyłki radialnej mogą się ze sobą zlewać w różnych kombinacjach i na różnych odcinkach, np. u muchówek z rodzaju Eristalis żyłki radialne druga i trzecia są ze sobą zlane w R2+3, która zlewa się jeszcze z końcowym odcinkiem pierwszej żyłki radialnej tworząc R1+2+3. Cała lub część żyłki radialnej lub jej odgałęzień mogą się również zlewać z żyłką subkostalną (Sc+R, np. u piewików) lub żyłką medialną, bądź jej odgałęzieniami, dając żyłkę R+M, ).
U owadów nowoskrzydłych nasada żyłki radialnej zwykle łączy się ruchomo z przednim krańcem drugiego sklerytu aksillarnego, natomiast u ważek z płytką aksillarną.
Pole między żyłką subkostalną a żyłką radialną nazywa się polem subkostalnym (), a komórki znajdujące się w tym polu komórkami subkostalnymi. Z kolei pole między żyłką radialną a żyłką medialną nazywa się polem radialnym (), a komórki znajdujące się w tym polu komórkami radialnymi. Pole obejmujące zarówno komórki radialne jak i medialne nazywa się polem medioradialnym (). Pola te wchodzą w skład remigium.
Żyłki poprzeczne łączące poszczególne ogałęzienia sektora radialnego określa się jako żyłki sektorialne (rs, ). Z kolei żyłki poprzeczne żyłkę radialną z medialną określa się jako żyłki poprzeczne radialne (r-r, ). Zwykle pierwsza z nich wychodzi z początku pterostygmy, a druga z nich () dzieli komórkę radialną. Ponadto wyróżnia się żyłkę poprzeczną radialno-medialną (r-m, ), która łączy najbardziej tylne odgałęzienie sektora radialnego z najbardziej przednią gałęzią żyłki medialnej.
Przypisy
Kategoria:Skrzydło owadów