thumb|Nadanie władzy papieżowi Sylwestrowi I (po lewej) przez cesarza Konstantyna I (po prawej). Fresk z XIII wieku, bazylika Czterech Koronowanych Świętych, Rzym thumb|Fresk Rafaela Santi Donazione di Roma. 1520, Watykan Donacja Konstantyna ( lub Donatio Constantini), także Darowizna KonstantynaLorenzo Valla, „De falso credita et ementita Constantini donatione”, (1440), (drukowane po raz pierwszy w r. 1517). W: Historia powszechna XIV-XV w. Wybór tekstów. Opracował Marian Małowist, Warszawa 1954, s. 309-312 (informacja pochodzi z przypisu redaktora) – sfałszowany dokument, na mocy którego cesarz rzymski Konstantyn Wielki miał nadać Kościołowi katolickiemu liczne dobra i przywilejeKlaus-Rudiger Mai, Watykan. Mroczna historia światowej potęgi. Katowice 2011, s.168.. W rzeczywistości pochodził z VII-IX w., a mistyfikację udowodniono już w XV wieku.
Treść Najstarsza z zachowanych do dzisiaj wersji dokumentu pochodzi z IX wieku i przechowywana jest obecnie w Bibliotece Narodowej w Paryżu. Adresowana jest do papieża Sylwestra I. Dzieli się na dwie części.
Confessio W pierwszej z nich, zatytułowanej Confessio, cesarz opisuje, jak papież nauczał go wiary chrześcijańskiej, nawracał Rzym oraz jak wyleczył cesarza z trądu.
Donatio W części drugiej – Donatio – Konstantyn nadaje Sylwestrowi i jego sukcesorom następujące dobra i przywileje: biskup Rzymu, jako następca świętego Piotra, uznany zostaje za ważniejszego od biskupów Antiochii, Aleksandrii, Konstantynopola, Jerozolimy oraz wszystkich pozostałych biskupów świata, wzniesiona przez Konstantyna bazylika św. Jana na Lateranie zostaje uznana najważniejszą świątynią chrześcijańską, kościoły św. Piotra i św. Pawła otrzymują liczne bogactwa, najważniejsi duchowni Rzymu otrzymują te same przywileje i insygnia, co rzymscy senatorowie, papież otrzymuje te same insygnia i odbiera te same honory, co cesarz, wśród nich prawo do noszenia korony cesarskiej, purpurowego płaszcza i tuniki; Sylwester miał jednak odmówić noszenia korony, w związku z czym cesarz przyznał mu prawo do noszenia wysokiej białej czapki, papież i jego następcy otrzymują Pałac Laterański, Rzym z jego prowincjami, dystryktami i miastami Italii oraz wszystkie regiony Zachodu.
W dokumencie stwierdzono, że cesarz wybuduje dla siebie nową stolicę na wschodzie, której nada swe imię, a w samym Rzymie zlikwiduje administrację państwową, gdyż jest niewłaściwym, by świecki władca sprawował władzę tam, gdzie Bóg ustanowił rezydencję głowy religii chrześcijańskiej.
Donacja kończy się groźbami pod adresem tych, którzy ośmielą się podważyć postanowienia dokumentu oraz potwierdza, iż donacja jest autentyczna, podpisana osobiście przez cesarza, a jej oryginał złożono w grobie św. Piotra.
Historia Dokument powstał pomiędzy 750 a 850 rokiem. Był na tyle nieudolnie sfabrykowany, iż od początku, gdy tylko się pojawił, budził wątpliwości. Zgłaszali je zarówno świeccy, jak i duchowni. Dokument zawiera wiele oczywistych sprzeczności i anachronizmów, np. nosząc datę 315 r. n.e. wymienia z nazwy Konstantynopol, który powstał dopiero w roku 330. W 1440 roku Lorenzo Valla udowodnił bezspornie, że „Donacja” jest falsyfikatem. Niezależnie od niego do podobnych wniosków doszedł inny badacz dokumentu, Reginald Peacock, biskup Chichester (1450–1457). Dzieło Valli nie było jednak znane szerszym kręgom, aż opublikował je w Niemczech Ulrich von Hutten (w roku 1517); w ten sposób poznał je Marcin Luter, który odniósł się do fałszerstwa w kwestionującym władzę papieża dziele Do szlachty chrześcijańskiej narodu niemieckiego o poprawie stanów chrześcijańskich. Dotychczasowe badania nie dały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kto jest autorem dokumentu ani z jakiego środowiska on się wywodzi.
Pierwszym papieżem, który bezpośrednio powołał się na Donację Konstantyna, był papież Leon IX w piśmie wysłanym w 1054 roku do Michała I Cerulariusza, patriarchy Konstantynopola. Przytoczył znaczną część dokumentu, co pogłębiło debatę, która ostatecznie doprowadziła do schizmy Wschodu i Zachodu. W XI i XII wieku Donację często cytowano w sporach o inwestyturę między papiestwem a władzami świeckimi na ZachodzieCatholic Encyclopedia (1913)/Donation of Constantine .
Przekłady Przekład polski wydano w: Inny przekład polski (wraz z tekstem łacińskim) znajduje się w tomie IV serii Biblioteka Renesansowa: Autorem tego przekładu jest Konrad Kokoszkiewicz.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Constitutum Constantini – łaciński tekst dokumentu Angielskie tłumaczenie donacji De falso credita et ementita Constantini donatione declamatio – łaciński tekst dyskursu Lorenzo Valli i jego angielskie tłumaczenie Fragment polskiego tłumaczenie traktatu Lorenzo Valli O rzekomej, sfałszowanej donacji Konstantyna
Kategoria:Historia Kościoła katolickiego Kategoria:Mistyfikacje