Joseph-Maurice Ravel, wym. [] (ur. 7 marca 1875 w Ciboure, zm. 28 grudnia 1937 w Paryżu) – francuski kompozytor i pianista, jeden z przedstawicieli impresjonizmu w muzyce. Choć większość jego dzieł stanowią pieśni i utwory fortepianowe, to najbardziej znane są jego utwory orkiestrowe, a przede wszystkim Boléro.

Jego styl muzyczny charakteryzował się subtelną rytmiką, bogatą harmonią i wyrafinowaną orkiestracją. Utwory Ravela wymagają od instrumentalistów brawury wykonawczej.

Życiorys Pochodził z kulturowo mieszanej rodziny. Jego ojciec miał szwajcarskie pochodzenie, a matka była Baskijką. Uczyniło to go wrażliwym na kultury narodowe i regionalne. W twórczości Ravela można znaleźć inspiracje muzyką hiszpańską w Rapsodii hiszpańskiej czy operze Godzina hiszpańska, oraz orientalną w Szeherezadzie. W jego muzyce zdarzają się wyraźne nawiązania do Potężnej Gromadki: Taniec wojenny zamykający I suitę Dafnis i Chloe przypomina Taniec kurcząt w skorupkach z Obrazków z wystawy, wcześniej w balecie pojawia się reminiscencja Tańców połowieckich z Kniazia Igora Borodina. Ravela, podobnie jak Debussy’ego, zafascynowała oryginalność muzyki rosyjskiej, która w początkach XX wieku była popularna wśród paryskiej publiczności.

Odbył studia w Konserwatorium Paryskim w latach 1889–1895 i ponownie w 1897–1905. Pięciokrotnie w czasie pobytu w konserwatorium próbował zdobyć prestiżową nagrodę Prix de Rome, jednak bez rezultatu. Po przegranej w 1905 roku wycofał się z konserwatorium.

W początkowym okresie twórczości pozostawał pod wpływem romantyków, w szczególności Emmanuela Chabriera oraz modernisty Erika Satie, których poznał osobiście. W późniejszych latach był pionierem impresjonizmu, a jednocześnie rywalem Claude’a Debussy’ego w pierwszeństwie do miana prekursora tego stylu w muzyce. W powojennym (po I wojnie światowej) okresie twórczości zbliża się do neoklasycyzmu.

Odznaczenia Order Leopolda (Belgia) – 1926 Order Karola I (Rumunia) – 1932 Komandor z Gwiazdą Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) – 1932

W 1920 roku został przedstawiony do odznaczenia Legią Honorową, jednak odmówił jej przyjęcia.

Twórczość Ravel komponował przy fortepianie, następnie rozpisywał gotowy utwór na orkiestrę. Wiele swoich miniatur fortepianowych po latach opracował na orkiestrę. Instrumentował również utwory innych kompozytorów, np. cykl miniatur fortepianowych Obrazki z wystawy Modesta Musorgskiego. Jest twórcą instrumentacji kadysza na skrzypce i fortepian.

+ Utwory Lata pracy Tytuł Uwagi/Forma muzyczna Pièce en forme de Habanera Transkrypcja 1888 Variations on a theme by Grieg wariacje 1888 Variations on a theme by Schumann wariacje 1892 – 1893 Sérénade grotesque Miniatura fortepianowa 1893 Ballade de la reine morte d’aimer Utwór na głos i fortepian 1895 Un grand sommeil noir Utwór na głos i fortepian 1895 Menuet antique Menuet 1895 – 1896 Sites auriculaires Duet fortepianowy 1896 D’Anne jouant de l’espinette Utwór na głos i fortepian 1896 Sainte Utwór na głos i fortepian 1896 La parade Miniatura fortepianowa 1897 Sonata No. 1 Duet na skrzypce i fortepian 1898 Chanson du rouet Utwór na głos i fortepian 1898 Si morne! Utwór na głos i fortepian 1898 Shéhérazade Utwór na orkiestrę 1898 Valse D-dur Walc 1899 D’Anne qui me jecta de la neige Utwór na głos i fortepian 1899 Epigrammes de Clément Marot Utwór na głos i fortepian 1899 Pavane pour une Infante défunte Miniatura fortepianowa 1900 Les bayadères Kantata 1900 Fugue F-dur Fuga 1900 Fugue D-dur Fuga 1901 Myrrha Kantata 1901 Tout est lumière Kantata 1901 Jeux d’eau Miniatura fortepianowa 1902 Alcyone Kantata 1902 La nuit Kantata 1902 Fuga Es-dur Fuga 1902 – 1903 Kwartet smyczkowy F-dur Kwartet smyczkowy 1903 Manteau de fleurs Utwór na głos i fortepian 1903 Alyssa Kantata 1903 Matinée de Provence Kantata 1903 Fuga e-moll Fuga 1903 Asie Utwór na głos i orkiestrę 1903 La flûte enchantée Utwór na głos i orkiestrę 1903 L’indifférent Utwór na głos i orkiestrę 1903 Shéhérazade Utwór na głos i orkiestrę 1903 – 1904 Sonatine Utwór orkiestralny 1904 Chanson des cueilleuses de lentiques Utwór na głos i fortepian 1904 Quel galant m’est comparable Utwór na głos i fortepian 1904 Menuet in cis-moll Menuet 1904 – 1905 Miroirs Miniatura fortepianowa 1904 – 1905 Cinq mélodies populaires grecques Utwór na głos i fortepian 1905 Noël des jouets Utwór na głos i fortepian 1905 L’aurore Kantata 1905 Fugua C-dur Fuga 1905 Introduction et Allegro Utwór na harfę z akompaniamentem kwartetu smyczkowego, fletu i klarnetu 1905 – 1906 Chanson de la mariée Utwór na głos i fortepian 1905 – 1906 Là-bas, vers l'église Utwór na głos i fortepian 1905 – 1906 Tout gai! Utwór na głos i fortepian 1906 Le cygne Utwór na głos i fortepian 1906 Les Grands Vents venus d’Outre-mer Utwór na głos i fortepian 1906 Le grillon Utwór na głos i fortepian 1906 Histoires naturelles Utwór na głos i fortepian 1906 Le martin-pêcheur Utwór na głos i fortepian 1906 Le paon Utwór na głos i fortepian 1906 La pintade Utwór na głos i fortepian 1907 Sur l’herbe Utwór na głos i fortepian 1907 Vocalise-Étude en forme de Habanera Utwór na głos i fortepian 1907 Rhapsodie espagnole (Rapsodia hiszpańska) Utwór na orkiestrę 1907 Godzina hiszpańska (L’ heure espagnole) Opera 1908 Gaspard de la nuit Miniatura fortepianowa 1908 – 1910 Ma Mère l’Oye Duet fortepianowy 1909 Chanson écossaise Utwór na głos i fortepian 1909 Tripatos Utwór na głos i fortepian 1909 Menuet sur le nom d’Haydn Menuet 1909 – 1910 Daphnis et Chloé Balet 1910 Chanson espagnole Utwór na głos i fortepian 1910 Chanson française Utwór na głos i fortepian 1910 Chanson hébraïque Utwór na głos i fortepian 1910 Chanson italienne Utwór na głos i fortepian 1910 Chants populaires Utwór na głos i orkiestrę 1911 Valses nobles et sentimentales Miniatura fortepianowa 1911 Daphnis et Chloé Suita orkiestrowa 1911 – 1912 Ma mère l’oye Balet 1912 – 1913 À la manière de... Miniatura fortepianowa 1913 Prélude Preludium 1913 Placet futile Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1913 Soupir Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1913 Surgi de la croupe et du bond Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1913 Trois poèmes de Stéphane Mallarmé Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1913 Daphnis et Chloé Suita orkiestrowa 1913 Danse gracieuse de Daphnis Suita fortepianowa 1914 Deux mélodies hébraïques Utwór na głos i fortepian 1914 L’Enigme éternelle Utwór na głos i fortepian 1914 Kaddich Utwór na głos i fortepian 1914 Trio fortepianowe d- moll Op. 70/1 Trio fortepianowe 1914 – 1915 Nicolette Utwór na głos i fortepian 1914 – 1915 Trois beaux oiseaux du paradis Utwór na głos i fortepian 1914 -1915 Trois chansons Utwór na głos i fortepian 1914 -1915 Ronde Utwór chóralny 1917 Le tombeau de Couperin Miniatura fortepianowa 1918 Frontispiece Duet fortepianowy 1918 Alborada del Gracioso Utwór na orkiestrę 1919 Le tombeau de Couperin Utwór na orkiestrę 1919 – 1920 La valse, poème choréographique Utwór na orkiestrę 1920 – 1921 Sonata na skrzypce i wiolonczelę Duet smyczkowy 1920 – 1923 L’enfant et les sortilèges Opera 1922 Berceuse sur le nom de Gabriel Fauré Duet na skrzypce i fortepian 1922 – 1923 Tzigane, rhapsodie de concert Utwór na skrzypce i orkiestrę 1923 – 1924 Ronsard à son âme Utwór na głos i fortepian 1923 – 1924 Sonata na skrzypce i wiolonczelę No. 2 Duet na skrzypce i fortepian 1925 – 1926 il est doux Utwór na głos i fortepian 1925 – 1926 Nahandove Utwór na głos i fortepian 1925 – 1926 Aoua Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1925 -1926 Chansons madécasses Utwór na głosy i mały zespół instrumentalny 1927 Fanfare Balet 1927 Rêves Utwór na głos i fortepian 1928 Boléro Utwór na orkiestrę 1929 – 1933 Koncert fortepianowy D-dur na lewą rękę Koncert fortepianowy 1929 – 1933 Koncert fortepianowy G-dur Koncert fortepianowy 1932 – 1933 Don Quichotte à Dulcinée Utwór na głosy i orkiestrę 1932 -1933 Chanson à boire Pieśń 1932 -1933 Chanson épique Pieśń 1932 -1933 Chanson romanesque Pieśń 1933 Une barque sur l’océan Utwór na orkiestrę

Zobacz też kolorystyka

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Maurice Ravel – nuty w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Paryskiego Kategoria:Francuscy kompozytorzy Kategoria:Francuzi pochodzenia szwajcarskiego Kategoria:Jurorzy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola I Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Ludzie urodzeni w Ciboure Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Zmarli w 1937