Historia sportu w Zawierciu sięga początków XX wieku, kiedy to w mieście powstały: Towarzystwo Cyklistów oraz gniazdo TG „Sokół”. Najważniejszym sportowym klubem miasta jest Warta Zawiercie.

Istniejące kluby sportowe

Piłka nożna KP Warta Zawiercie – spadkobierca tradycji powstałej w 1921 roku Warty Zawiercie. W latach 1930 oraz 1932 zespół grał w barażach o I ligę. W okresie powojennym klub wielokrotnie występował na trzecim poziomie rozgrywek, a w sezonie 1963/1964 przegrał baraże o II ligę. W sezonie 1963/1964 Warta Zawiercie wystąpiła w 1/16 finału Pucharu Polski. W 2001 roku klub został rozwiązany. Reaktywowany w 2004 roku, upadły w 2006 roku, ponownie reaktywowany w 2009 roku jako JSP Warta Zawiercie. W 2011 roku przejęty przez nowy zarząd i przemianowany na KP Warta Zawiercie.

Źródło Kromołów – klub piłkarski założony w 1946 roku. Początkowo w zespole występowali uczniowie zawierciańskich liceów i osoby pracujące w zakładach pracy Zawiercia i Kromołowa. Do lat 60. klub występował w klasie C oraz B. W 1966 roku nastąpił awans do klasy A, powtórzony w 1973 roku. W 2002 roku klub awansował do klasy okręgowej, a rok później – do IV ligi. W tym okresie w klubie występowało wielu piłkarzy upadłej Warty Zawiercie. W sezonie 2004/2005 klub zajął trzecie miejsce w IV lidze. Z kolei w sezonie 2007/2008 zespół wywalczył Puchar Polski podokręgu Sosnowiec.

Football Academy Zawiercie – założona w 2012 roku szkółka piłkarska dla dzieci w wieku 4–12 lat.

Piłka siatkowa Aluron CMC Warta Zawiercie – spadkobierca tradycji sekcji siatkarskiej Warty Zawiercie, powstałej w 1972 roku. W 1984 roku klub uzyskał awans do klasy międzywojewódzkiej, W sezonie 1992/1993 wywalczono awans do II ligi. W sezonie 1993/1994 klub zajął drugie miejsce w lidze, a rok później – trzecie. W 1995 roku zespół został wycofany z ligi. Reaktywacja klubu nastąpiła w 2011 roku. W 2014 roku zespół awansował do I ligi. W sezonie 2016/2017 Warta Zawiercie wygrała baraż o PlusLigę z AZS Częstochowa. W sezonie 2025/2026 klub zdobył mistrzostwo Polski, a w 2024 roku wygrał Puchar Polski i Superpuchar Polski. Ponadto dwukrotnie (2025, 2026) był finalistą Ligi Mistrzów, dwukrotnie zdobył wicemistrzostwo Polski, a w 2025 roku zajął trzecie miejsce w klubowych mistrzostwach świata.

MKS Dwójka Zawiercie – założony w 2010 roku klub siatkówki żeńskiej. W sezonie 2015/2016 młodziczki klubu zdobyły mistrzostwo Śląska. W sezonie 2018/2019 zawodniczki awansowały do I ligi śląskiej. W 2026 roku MKS Dwójka został mistrzem Polski w kategorii młodziczek.

Paravolley Zawiercie – klub siatkówki na siedząco, będący sekcją Aluronu CMC Warty Zawiercie. Powstał w 2023 roku poprzez połączenie z Paravolley Silesia. W 2024 roku zdobył Puchar Polski. W 2025 roku klub zdobył mistrzostwo Polski i krajowy puchar.

Piłka ręczna Viret CMC Zawiercie – klub piłki ręcznej, założony w 1994 roku. W sezonie 1997/1998 szczypiorniści awansowali do II ligi, natomiast w sezonie 2000/2001 po raz pierwszy awansowali do I ligi. W latach 2005–2007 trzy razy z rzędu Viret Zawiercie zajmował trzecie miejsce w I lidze. Klub prowadzi również sekcję tenisa stołowego, która w sezonie 2017/2018 wygrała II ligę.

Sporty walki Klub Sportowy AniMMAls – klub założony w 2004 roku przez Krystiana Kwietnia. Prowadzi sekcje BJJ, no-gi, MMA, boksu tajskiego, boksu i kettlebell.

Klub Sportów Walki Arashi – klub specjalizujący się w jujitsu, założony przez Ryszarda Matuszczyka. W jego kadrze znajdują się medaliści mistrzostw Polski i mistrzostw świata.

Kick Boxing Małpka Zawiercie – klub prowadzący sekcje K-1, boksu i taekwondo. Juniorzy klubu zdobywali mistrzostwo Polski PUT.

Musubi Ryu Zawiercie – klub sportów walki (jujitsu, judo, taekwondo), założony przez Andrzeja Jabłońskiego. Członkowie klubu zdobywali medale w mistrzostwach Europy JiuJutsu oraz w mistrzostwach Polski w taekwondo (2005) i jujitsu-fighting (2006).

Orient Zawiercie – sekcja założonego w 1993 roku w Częstochowie KS Orient, powstała w 2006 roku. Prowadzi zajęcia z taekwondo i kickboxingu.

Zawierciański Klub Karate – klub kyokushin, założony w 1992 roku jako kontynuacja ogniska karate kyokushin przy TKKF Stadion, funkcjonującego od 1978 roku.

Brydż sportowy Magma Zawiercie – klub brydżowy. W 2017 roku Magma zadebiutowała w I lidze, uzyskując trzecie miejsce i uczestnicząc w barażach o ekstraklasę. Rok później zespół zajął piąte miejsce w lidze. W sezonie 2019/2020 klub występuje w I lidze.

7 Trefl Zawiercie – klub brydżowy, istniejący od 1999 roku. W 2002 roku brydżyści awansowali do II ligi. W sezonie 2002/2003 nastąpił spadek do III ligi. W sezonie 2004/2005 zawodnicy klubu ponownie awansowali do II ligi, aby ponownie spaść do III ligi rok później. W 2010 roku zespół ponownie awansował do II ligi, wywalczył ponadto złoty medal Mistrzostw Polski Teamów Open. Rok później zawodnicy klubu uzyskali awans do ekstraklasy brydża. W sezonie 2011/2012 zawodnicy 7 Trefl zajęli 13. miejsce w ekstraklasie brydża i spadli do I ligi, natomiast dwa lata później spadli do II ligi.

Inne kluby Kaliber LOK Zawiercie – klub strzelecki, działający w strukturach Ligi Obrony Kraju.

Install iSecurity Racing Team – klub kolarski, zrzeszający lokalnych zawodników. W 2004 roku Tomasz Gocyla założył klub kolarski Des-Art Racing Team, następnie przekształcony w KTM Bajkszop.com Racing Team oraz Ridley Bajkszop.com Racing Team. W latach 2014–2024 drużyna ścigała się pod nazwą Sengam Sport Racing Team.

UKS Jura Tenis Zawiercie – założony w 2013 roku klub tenisowy, szkolący juniorów i osoby dorosłe.

KJ Królmet Zawiercie – klub jeździecki.

Victoria Zawiercie – klub pływacki i triatlonowy. Klub powstał w 2009 roku. Jego zawodnicy uczestniczą w takich zawodach, jak: Jurajska Liga Pływacka, Turon Cup, Skała Cup czy Liga Klubów Śląskich. W 2014 roku utworzono sekcję triatlonową, a jej reprezentanci brali udział w mistrzostwach Polski.

Nieistniejące kluby sportowe

Założone przed I wojną światową Towarzystwo Cyklistów – założona w 1900 roku organizacja kolarska, najstarsze towarzystwo tego typu w Zagłębiu Dąbrowskim. TG Sokół – gniazdo TG Sokół, powstałe w 1905 roku. W 1927 roku liczyło 168 osób. Zostało rozwiązane w 1939 roku.

Założone w latach 1918–1939 Argentyna Zawiercie – istniejący w okresie międzywojennym tzw. „dziki” klub piłkarski Burza Zawiercie – istniejący w okresie międzywojennym tzw. „dziki” klub piłkarski Gwiazda Zawiercie – żydowski „dziki” klub sportowy, założony w 1927 roku Hakoach Zawiercie – żydowski klub sportowy, założony w 1926 roku. Należało do niego od 40 do 100 osób Jedność Zawiercie – istniejący w okresie międzywojennym klub piłkarski, występujący w klasie C Łącznik Zawiercie – klub piłkarski przy Odlewni Żeliwa, założony w 1937 roku; występował w klasie A Makkabi Zawiercie – żydowski klub sportowy, założony w 1926 roku. W jego ramach funkcjonowały sekcje: piłki nożnej, ciężkiej atletyki, lekkiej atletyki, szermierki, sportów wodnych, sportów zimowych Olimpia Blanowice – klub piłkarski rozwiązany w 2009 roku Polonia Zawiercie – istniejący w okresie międzywojennym tzw. „dziki” klub piłkarski Związek Strzelecki – klub sportowy założony w 1920 roku. Prowadził sekcje: gier sportowych, strzelecką i tenisową

Założone po II wojnie światowej AZS WSAiZ Zawiercie – klub sportowy przy WSAiZ. Prowadził sekcje tenisa stołowego i futsalu MKS Fuji Zawiercie – klub sportów walki, rozwiązany w 2015 roku Hammer Kick Zawiercie – klub sportów walki Huta Zawiercie – powojenny klub piłkarski funkcjonujący przy Hucie Zawiercie JSP Warta Zawiercie – utworzony w 2007 roku klub piłkarski, w zamiarze będący kontynuacją KS Warta Zawiercie. Początkowo zespół prowadził jedynie drużyny juniorskie. W 2009 z inicjatywy Witolda Grima utworzono drużynę seniorów. W 2010 roku klub awansował do klasy A. W 2011 roku drużyna seniorów została przejęta przez nowy zarząd i przemianowana na KP Warta Zawiercie. W sezonie 2015/2016 wystawiono w III lidze drużynę żeńską. W 2017 roku reaktywowano seniorski zespół mężczyzn JSP. W 2022 roku klub wycofał się z rozgrywek Kolejarz Zawiercie – powojenny klub sportowy LZS Zawiercie – juniorski klub sportowy prowadzący sekcje hokeja na trawie chłopców i łucznictwa dziewcząt MKS Zawiercie – klub sportowy założony w 1958 roku przez Mariana Bartolewskiego. W latach 1964–1965 klub zdobył mistrzostwo Polski szkół ponadpodstawowych w kategorii młodzików. W latach 2004–2008 siatkarki MKS występowały w II lidze Olimpijczyk Zawiercie – klub prowadzący drużyny siatkówki i tenisa stołowego Stal Borowe Pole – powojenny klub sportowy. W 1957 roku klub zajął dziesiąte miejscew gr. II sosnowieckiej klasy A TKKF Stadion Zawiercie – organizacja propagująca rozwój kultury fizycznej. Współinicjator budowy kompleksu OSiR (1961 rok). Klub prowadził takie sekcje, jak piłka siatkowa (powstała w 1995 roku na bazie CTH Warta Zawiercie, upadła w 1997 roku), piłka nożna juniorów, wystawiał również drużynę w rozgrywkach futsalu Unia Zawiercie – powojenny klub sportowy powstały przy Hucie Szkła, początkowo funkcjonował pod nazwą SKS Zawiercie Włókniarz Zawiercie – klub sportowy, założony w 1948 roku przy Zawierciańskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego. Klub początkowo prowadził sekcję piłkarską, która rozgrywała mecze w klasie C. Klub następnie awansował do klasy B, a w sezonie 1963/1964 do klasy A. W 1974 roku klub awansował do klasy międzypowiatowej. Inne sekcje klubu: boks (od 1952), szachy (od 1952), kolarstwo (od 1954), tenis stołowy (od 1954), podnoszenie ciężarów (od 1954), hokej na lodzie (lata 60.), siatkówka kobiet (lata 70.), piłka ręczna, lekkoatletyka, sekcja motorowa. W 1980 roku klub został wcielony do Warty Zawiercie, powołując MRKS Warta Zawiercie. Zawiercianka – powojenny klub sportowy założony przy Fabryce Maszyn Zenit Zawiercie – klub istniejący w latach 70., powstały przy Fabryce Opakowań Blaszanych Zryw Zawiercie – powstały w 1958 roku szkolny klub siatkarski

Obiekty

Stadion 1000-lecia Państwa Polskiego – oddany do użytku w 1966 roku. Pojemność: 1500 miejsc. Mecze na stadionie rozgrywa KP Warta Zawiercie stadion Źródła Kromołów (ul. Browar 7) – oddany do użytku w 1950 roku. Pojemność: 700 miejsc. W 2015 roku stał się częścią kompleksu rekreacyjno-sportowego u źródeł Warty boisko wielofunkcyjne i lodowisko (ul. Wierzbowa) Hala OSiR – oddana do użytku w 1968 roku. Pojemność: 800+400 miejsc Hala OSiR II (ul. Blanowska 40) – oddana do użytku w 2001 roku. Mecze w hali rozgrywają Aluron Virtu Warta Zawiercie oraz Viret CMC Zawiercie. Pojemność: 700+800 miejsc OSiR III Wymiennik (ul. Piłsudskiego 73a) hala przy I LO – oddana do użytku w 2007 roku. Pojemność: 251 miejsc kryta pływalnia przy Gimnazjum nr 1 (ul. 11 Listopada 22) kryta pływalnia OSiR (ul. Pomorska 61)

Przypisy

Bibliografia

!