Festiwal w Jarocinie

Festiwal Muzyków Rockowych (dawniej Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji) – cykliczne wydarzenie muzyczne, przeznaczone dla miłośników muzyki rockowej, organizowane od 1970 roku w Jarocinie. Festiwal, istniejący w obecnej formie od 1980 roku z inicjatywy Waltera Chełstowskiego, był największym festiwalem muzyki rockowej na obszarze dawnego bloku wschodniego.

__TOC__

Znaczenie dla publiczności Za czasów PRL był rodzajem odskoczni od szarej rzeczywistości i oazą wolności, choć pojawiały się głosy, że jest to celowo zorganizowany przez władze rodzaj wentylu bezpieczeństwa dla sfrustrowanej młodzieży z subkultur. Zdaniem niektórych przedstawicieli trzecioobiegowych twórców niektóre zespoły (np. od pewnego momentu Dezerter) nie były zapraszane do Jarocina ze względu na zbyt radykalny przekaz. Wykonawcy ci występowali zatem na warszawskim festiwalu Róbrege, który po części miał tych samych organizatorów, jednak był postrzegany jako swoista konkurencja dla festiwalu jarocińskiego.

Na festiwalu grano punk rocka, rocka, heavy metal, bluesa, reggae. Na festiwalu pojawił się także styl określany jako Rap’n Roll (połączenie rocka, metalu i rapu) grany przez tarnowski zespół Dzika Kiszka. Uczestniczyły w nim praktycznie wszystkie czołowe zespoły grające tego rodzaju muzykę w Polsce, choć cechą charakterystyczną festiwalu była też scena „alternatywna”, na której grały zespoły, które nigdzie indziej nie mogły liczyć na dużą widownię.

Festiwal w latach osiemdziesiątych był jedynym miejscem prezentacji niezależnych grup muzycznych, gdzie często ignorowana była cenzura. Było to też jedno z nielicznych miejsc, które zezwalało na nieco większą niż zwykle swobodę w ubiorze, zachowaniu oraz wyrażaniu własnych poglądów. Można było tu usłyszeć zespoły nieprezentowane w mediach, nieposiadające nagrań studyjnych.

Znaczenie dla artystów Festiwal po 1980 roku odgrywał dużą rolę dla świata muzycznego, głównie dzięki festiwalowej publiczności. Dochodziło do częstych incydentów wygwizdania grupy muzycznej, obrzucania pomidorami, błotem lub kamieniami. Publiczność festiwalowa nie tolerowała oficjalnie w tamtych czasach promowanych zespołów. Przyjęcie publiczności na festiwalu często decydowało o dalszych losach zespołu, a jej uznanie owocowało ogólnopolską sławą, dlatego też na kolejne edycje grupy muzyczne przygotowywały się starannie opracowując specjalny festiwalowy materiał.

Mimo że laureatom konkursów festiwalowych obiecywano wydanie ich nagrań, co miało być początkiem szerszej kariery, nierzadko nie spełniano tych zapowiedzi. Za to amatorskie nagrania koncertów trafiały do tzw. trzeciego obiegu, alternatywnego nie tylko wobec kultury oficjalnej, ale również wobec drugiego obiegu, co wiązało się z dystansem nie tylko wobec władzy, ale i wobec głównego nurtu opozycji.

Wśród zespołów zespołów, dla których media potwierdzają, że występ na festiwalu to był ogólnopolski debiut lub pierwszy wyraźny przełom kariery można zaliczyć:w źródle pada wprost stwierdzenie typu „zadebiutował(a) na ogólnopolskiej scenie w Jarocinie”, „występ otworzył drzwi do kariery”, „festiwal przyniósł pierwsze sukcesy”, „poważny debiut przed większą publicznością” itp. albo: źródło wskazuje na konkretny, weryfikowalny efekt udziału w Jarocinie (np. laur / przełom / pierwsze sukcesy), opisany jako początek rozpoznawalności: Dżem, Defekt Muzgó, Siekiera, Dezerter (wówczas jako SS-20), Moskwa, Zielone Żabki / Ga-Ga, Sztywny Pal Azji.

Historia Od 1970 do 1979 Początki festiwalu sięgają 1970 roku, kiedy to debiutował jako skromna impreza muzyczna organizowana przez jarociński klub Olimp z inicjatywy Jacka Chudzika. Organizowany był pierwotnie pod nazwą Wielkopolskie Rytmy Młodych i pod tą nazwą występował aż do 1979 roku. Pierwsza edycja miała charakter lokalny. W kolejnych latach festiwal zyskiwał rozgłos i pojawiało się coraz więcej grup z całej Polski. Coraz częściej też pojawiały się o nim informacje w prasie. Rok 1971 – Złotego Kameleona otrzymuje Grupa Stress za utwór „Ciężką drogą”, rok 1972, a także 1973 – zespół TAKT – muzycy tacy jak: Sławomir Sokołowski, Janusz Piątkowski, Zbigniew Wrombel, Andrzej Lewalski, Marek Surdyk, czy wreszcie niewidomy wokalista Włodzimierz Janowski. W 1972 roku po raz pierwszy wystąpili w Jarocinie muzycy profesjonalni: saksofonista E.L. Petrowsky (Niemcy) oraz Jerzy Milian (wibrafon) z Grupą Stress – laureatem z roku poprzedniego. Podczas festiwalu zorganizowano także jedno z pierwszych w Polsce Rock Jam Session.

W 1973 roku po raz drugi zaproszono również zawodowych muzyków. Gwiazdą był wtedy zespół Anawa bez Marka Grechuty, z „Anawą” śpiewał wtedy Andrzej Zaucha. Przez pierwsze lata festiwal nie miał charakteru czysto rockowego festiwalu. Na Wielkopolskich Rytmach Młodych można było usłyszeć Hannę Banaszak, która debiutowała na festiwalu w 1974 roku w duecie z wokalistą i gitarzystą Piotrem Żurowskim pod nazwą Hanna i Piotr, a w 1978 roku laureatem III nagrody Wielkopolskich Rytmów Młodych była Kasa Chorych z Ryszardem Skibińskim.

Na festiwalu zespoły rywalizowały o Złotego, Srebrnego i Brązowego Kameleona. Przyznawana była także nagroda publiczności i dziennikarzy. Występowali także: Tadeusz Nalepa, Wojciech Gąssowski czy Marek Grechuta.

Do 1975 roku festiwal odbywał się w salach Domu Kultury. W 1976 roku festiwal przeniósł się do nowo wybudowanego Jarocińskiego Ośrodka Kultury. W roku 1975 Złotego Kameleona odebrał zespół Heam z Poznania z Markiem Bilińskim, a Srebrnego Kameleona otrzymał zespół ANTRAKT z Poznania.

Od 1980 do 1982 I Ogólnopolski Festiwal Muzyki Młodej Generacji – 6–8 czerwca 1980 W 1980 roku festiwalem zainteresowała się Telewizja Polska. W tym też roku Jacek Sylwin i Walter Chełstowski postanowili zorganizować na bazie sopockiego Pop Session duży festiwal na potrzeby telewizji, pod nazwą I Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji przy pomocy Wojciecha Korzeniowskiego i Marcina Jacobsona.

Wśród organizatorów oprócz Jarocińskiego Ośrodka Kultury znalazła się gazeta Głos Wielkopolski oraz Poznańskie Towarzystwo Jazzowe. W tym też roku pojawiła się najbardziej znana jego formuła, złożona z koncertu gwiazd i konkursu zespołów. Przesłuchania konkursowe odbyły się w Jarocińskim Ośrodku Kultury. Na pierwszym Ogólnopolskim Festiwalu Muzyki Młodej Generacji pojawiło się około 2000 widzów.

W 1980 roku na festiwalu wystąpiły między innymi Kora z Maanamem, Kasa Chorych, Exodus, Krzak, Kombi, Porter Band. W konkursie wystąpiło 14 zespołów. Wśród nich były grupy: Cytrus, Dżem, Easy Rider, Mietek Blues Band i Ogród Wyobraźni, który wygrał konkurs festiwalowy. Według różnych źródeł, do Przeglądu zgłosiło się od 57 do 65 zespołów. Zespoły kwalifikowano na podstawie nadesłanych kaset.

Po raz pierwszy w 1980 roku pojawił się zespół punkowy – Nocne Szczury, traktowany jako sensacja.

II Ogólnopolski Festiwal Muzyki Młodej Generacji W 1981 roku na festiwalu już jako gwiazdy wystąpiły zespoły: Dżem, Perfect, Kasa Chorych oraz Ogród Wyobraźni, natomiast swój debiut mieli między innymi: Brak, Opozycja (pierwszy zespół Muńka Staszczyka), LSD (w głosowaniu przegrali jedynie z TSA) i TSA (jeszcze bez Marka Piekarczyka) – zwycięzca konkursu. W tym roku dominująca była muzyka rockowa, ale pojawiło się bardzo dużo zespołów grających punk rocka. Napłynęło 107 zgłoszeń, z których wyłoniono 16 zgłoszeń do zagrania koncertu.

III Ogólnopolski Festiwal Muzyki Młodej Generacji – 24–26 sierpnia 1982 W 1982 r. cały festiwal został przeniesiony do amfiteatru, a jednym z organizatorów zostało Studio 2 a sam koncert był rejestrowany dla potrzeb telewizji. Festiwal w tym roku odbył się w trakcie trwania stanu wojennego i odbył się w niezmienionej formie, mimo że pozostałe festiwale w Opolu czy Sopocie nie odbyły się.

W tym roku pojawiło się dużo zespołów punkowych i nowofalowych. Do koncertu zgłosiło się ponad 300 zespołów. Z ważniejszych zespołów wystąpiły: SS-20, Detonator, Rejestracja, Śmierć Kliniczna, XXCS, Rekonstrukcja, RSC, CDN (pierwszy zespół Pawła Kukiza oraz Leszka Cichońskiego). Na koncert nie dojechały zapowiedziane gwiazdy: Lombard i Lady Pank.

Konkurs festiwalowy wygrał zespół Rekonstrukcja. W relacji z edycji jako najpoważniejszych konkurentów Rekonstrukcji wymieniano m.in. RSC i Kodeks. W programie edycji pojawił się m.in. blok „Art Rock”, w ramach którego wystąpiły TSA i Republika.

1983 mały|Koncert zespołu Siekiera na Festiwalu Muzyków Rockowych w Jarocinie (4 sierpnia 1984) Pod wpływem zmiany profilu uczestników festiwalu w 1983 roku zmienił on nazwę na Festiwal Muzyków Rockowych, a rosnąca wciąż publiczność wymusiła przeniesienie festiwalu na stadion. Liczbę publiczności oszacowano na 20 000 ludzi. W tym roku zgłosiło się ponad 300 zespołów, z czego zaprezentowało się na scenie 33, a wystąpili między innymi Defekt Muzgó, Abaddon, Sedes, Instytucja, Bakshish, T.Love, Daab, Igor Czerniawski, Dezerter, Kontrola W., Śmierć Kliniczna, Rejestracja, AFT2. W konkursie festiwalowym nagrodzono zespół Hak Pawła Kukiza. Laureata wyłoniono poprzez głosowanie, które jednak nie odzwierciedlało faktyczne upodobania słuchaczy, gdyż zespół został wygwizdany podczas koncertu finałowego.

Wraz ze wzrostem skali imprezy w latach osiemdziesiątych festiwal znalazł się w polu zainteresowania Służb Bezpieczeństwa, która przedstawiała go jako potencjalne „ognisko niebezpieczeństwa państwowego”. W dokumentacji urzędu cenzury (OUKPiW; oddział w Kaliszu) w rejestrze zgłoszeń odnotowano ingerencje dotyczące jarocińskich wydarzeń także dla edycji 1983 (pozycja „Festiwal Muzyków Rockowych – Jarocin 83”, z wyszczególnieniem ingerencji odnoszącej się do wskazanych utworów), a także wcześniejsze odnotowanie ingerencji przy zgłoszeniu edycji z 1982 r. W relacjach wspomnieniowych organizatora festiwalu Waltera Chełstowskiego pojawia się wskazanie, że około 1983 r. wprowadzono praktykę wymagającą składania tekstów piosenek w cenzurze, co w praktyce oznaczało zbieranie spisanych tekstów od zespołów i przekazywanie ich do urzędu.

1984 W 1984 r. na festiwalu pojawili się Prowokacja, Siekiera, Moskwa, Hak, Jaguar, Piersi, Ostatnie Takie Trio, Rendez-Vous, Sedes, Abaddon, Kultura, Madame, Fort BS, Stress, Variété, Klaus Mitffoch, Made in Poland, Dezerter, Idee Fixe oraz debiutujący utworem „Ostatni Tabor” zespół Kat. Teksty wraz z uwagami cenzorskimi zostały zachowane i odnalezione w 2011 roku.

1985 mały|Idee Fixe na Festiwalu w Jarocinie 1985 W 1985 roku festiwal odbywał się aż przez pięć dni: w amfiteatrze i na stadionie. Do konkursu zgłosiło się 436 zespołów, z czego na scenie pojawiło się 131. W amfiteatrze, na tak zwanej „małej scenie” grali Karcer, Fatum, Test Fobii, Squier, Avenue z Łodzi, Ivo Partizan, Kosmetyki Mrs. Pinki, Dzieci Kapitana Klossa, Stress, Enklawa Ełk. Na festiwalu wystąpili także Variété, Joy Band, Rokosz, Róże Europy, 1984, Republika, Voo Voo, Tilt, Marek Kamieński z zespołem Zilch, Idee Fixe. W konkursie nagrodzono 10 zespołów: Fatum, Test Fobii, Squier, Ivo Partizan, Kosmetyki Mrs Pinki, Dzieci Kapitana Klossa, Enklawa Ełk, Variété, Joy Band, Ro-kosz. Podczas festiwalu, wokalista zespołu Karcer wywołał skandal, obnażając genitalia. Na festiwalu wystąpiła także Republika, która po wyjściu na scenę została obrzucona jajkami, pomidorami i oblana śmietaną. Po kilkunastu minutach, gwizdy od 20-tysięcznej widowni umilkły, aż na koniec koncertu publiczność zaczęła śpiewać „Sto lat” i prosić o bis. Zespół nie zagrał dodatkowych utworów.

1986