Język potawatomi (także pottawatomie, w oryg.: Bodéwadmimwen, Bodéwadmi Zheshmowen lub Neshnabémwen) – język z rodziny języków algonkiańskich (grupa centralna). Był używany przez historyczne plemiona Potawatomi, które żyły na terenach dzisiejszych stanów Michigan i Wisconsin w USA oraz Ontario w Kanadzie. Cecilia Miksekwe Jackson, prawdopodobnie ostatnia rodzima użytkowniczka języka potawatomi, zmarła w maju 2011, w wieku 88 lat. Była znana z wieloletniej pracy nad ochroną i nauką tego języka. Obecnie istnieją próby rewitalizacji języka potawatomi.
Klasyfikacja Potawatomi jest przedstawicielem rodziny języków algonkiańskich, która z kolei należy do zespołu algijskiego. Jest z reguły zaliczany do rodziny centralnych języków algonkiańskich, razem z takimi językami, jak kikapu, kri, odżibwe, szauni. Spośród tych języków najbardziej podobny jest do języka odżibwe, chociaż zaobserwowany został też wpływ języka Sauków.
Sam język potawatomi dzieli się na pomniejsze dialekty: północny (Ontario), środkowy (Michigan i Wisconsin) oraz południowy (Oklahoma i inne tereny na wschód od Missisipi).
System pisma Obecniewriting of Potawatomi [en.] Chociaż nie ma żadnych formalnych uregulowań dotyczących zapisu tego języka, najczęściej używany jest „system pedagogiczny”, wprowadzony przez Wisconsin Native American Languages Program (WNALP). Jak wskazuje nazwa, powstał on w celu nauki tego języka przez osoby nieznające go. System jest oparty na alfabecie łacińskim, z kilkoma znakami diakrytycznymi i dwuznakami: a b ch d e é g ' h i j k m n o p s sh t w y z zh.
W Kansas zaś używany jest system bez znaków diakrytycznych: ' a b c d e e' g h i I j k m n o p s sh t u w y z zh.
Dawny sposób zapisubook1/potawatomi-alphabet [en.] W przeszłości do zapisu był używany tradycyjny alfabet algonkiański, powszechny wśród dawnych XIX-wiecznych plemion. Pochodził on również z alfabetu łacińskiego, ale przypominał bardziej litery pisane ręcznie. Nie został on jednak wprowadzony nigdy potem do Unikodu.
SpółgłoskaSpółgłoskaSpółgłoskaSamogłoska Systemtradycyjny Systempedagogiczny Systemtradycyjny Systempedagogiczny Systemtradycyjny Systempedagogiczny Systemtradycyjny Systempedagogiczny l b/p (ĸA) (k) q gw/kw a a(lA)(p) s z/s(qA)(kw) e e t d/t(sA) s g g (w połączeniu „-ng”) e é(tA)(t) sH zh/sh w w i i tt j/ch (sHA)(sh) y y o o(ttA)(ch) m m(brak)'/h ĸ g/k
Fonologia W języku Potawatomi istnieje 5 samogłosek, 4 dyftongi i 19 spółgłosek.
é, zapisywane czasami jako e', oznacza samogłoskę półotwartą przednią niezaokrągloną ().
e zapisuje głoskę szwa (), która jednak ma wiele wariantów wymowy: przed /n/ wymawiana jest ; przed /k/ – jako bądź ; zaś na końcu wyrazu realizowana jest jako .
o jest wymawiane jako w okolicy Michigan i jako w innych dialektach. W sylabach zamkniętych jest wymawiane jako .
Istnieją też cztery dyftongi, , zapisywane éy éw ey ew.
Spółgłoski właściwe, jak w wielu innych językach w tej rodzinie, nie mają ścisłego podziału na głoski dźwięczne i bezdźwięczne.
Morfologia W języku potawatomi wyróżnia się sześć części mowy: rzeczownik, czasownik, zaimek, tzw. prenoun (poprzedzający rzeczownik i pełniący rolę przydawki), tzw. preverb (poprzedzający czasownik i pełniący rolę okolicznika) oraz partykułę.
Zaimki Swampy Cree Odżibwe Odaawaa Potawatomi Język polski nîn niin nii nin ja gîn giin gii gin ty wîn wiin wii win on / ona / ono nînanân niinawind niinwi ninan my (bez ciebie / bez was)(tzw. ekskluzywne) gînanân giinawind giinwi ginan my (z tobą / z wami)(tzw. inkluzywne) gînawâ giinawaa giinwaa ginwa wy wînawâ wiinawaa wiinwaa winwa oni / one Patrz: potawatomilanguage.org
Przypisy
Kategoria:Języki algonkiańskie Kategoria:Języki Kanady Kategoria:Języki Stanów Zjednoczonych Kategoria:Języki wymarłe w Ameryce Północnej Kategoria:Języki wymarłe w XXI wieku