Marian Chrzan (ur. 29 stycznia 1927 w Nowym Wiśniczu, zm. 29 września 2025 w Poznaniu) – polski wojskowy, pułkownik pilot Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dowódca 26 pułku lotnictwa myśliwskiego, dowódca 40 pułku lotnictwa myśliwskiego, Inspektor MON ds. Bezpieczeństwa Lotów (1976–1989).
Życiorys W 1948 we Wrocławiu zdał egzaminy tzw. małej matury i od września 1948 został słuchaczem Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. Po przeszkoleniu unitarnym przydzielony został do grupy pilotów myśliwskich. Szkolił się na samolocie UT-2, a następnie na myśliwcu bojowym Jak-9p. Promowany 3 września 1950 roku z 15 lokatą, uzyskał stopień chorążego i skierowany do 1 pułku lotnictwa myśliwskiego.
Szybko awansował na stanowisko dowódcy klucza, a następnie dowódcy eskadry. W lipcu 1954 roku został pierwszym polskim dowódcą 26 pułku lotnictwa myśliwskiego w Zegrzu Pomorskim (do grudnia 1954). Po przeszkoleniu w Taganrogu w ZSRR na kursie dowódczo-sztabowym został dowódcą 40 pułku lotnictwa myśliwskiego w Świdwinie (1955–1957). Następnie został skierowany do pracy dydaktycznej w Centrum Szkolenia Lotniczego w Modlinie.
W latach 1962–1966 studiował w Akademii Sztabu Generalnego WP w Rembertowie, a po ukończeniu studiów został wyznaczony do pełnienie obowiązków zastępcy szef Oddziału Studiów i Programowania w Inspektoracie Lotnictwa, a od 1968 roku w Dowództwie Wojsk Lotniczych w Poznaniu.
W maju 1968 roku współpilotował samolot, który uległ katastrofie na Dolnym Śląsku, z jedną ofiarą śmiertelną.
W marcu 1973 przeszedł do instytucji Inspektora MON do spraw Bezpieczeństwa Lotów.
W lipcu 1976 zastąpił gen. Tadeusza Krepskiego na stanowisku Inspektora i sprawował tę funkcję do 1989. W 1989 zakończył zawodową służbę wojskową i przeszedł w stan spoczynku.
Od czasu wprowadzenia na wyposażenie Sił Zbrojnych PRL samolotów odrzutowych aż do końca służby wojskowej latał na samolotach MiG wszystkich serii i modyfikacji osiągając nalot ponad 3500 godzin.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1980) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Złoty Krzyż Zasługi (1959) Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Tytuł i Odznaka "Zasłużony Pilot Wojskowy PRL" Medal „Za umacnianie braterstwa broni” (ZSRR, 1984)Radzieckie odznaczenia dla generałów i oficerów WP /w/ Trybuna Robotnicza, nr 243, 11 października 1984, s. 5 inne medale i odznaczenia
Bibliografia Zenon Matysiak, W szeregu lotniczych pokoleń. Dzieje podchorążych XXII promocji Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie 1948-1950, Zespół Wydawniczy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, Poznań 1998, str. 185
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztabu Generalnego Kategoria:Absolwenci Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za umacnianie braterstwa broni” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Oficerowie polskiego lotnictwa wojskowego 1943–1989 Kategoria:Polscy piloci myśliwscy Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2025